Werken aan eenheid

van gereformeerde - 3FvE of WS - kerken en groepen in Nederland e.o.

  • Vergroot lettergrootte
  • Standaard lettergrootte
  • Verklein lettergrootte
Home Lees en erken de Bijbel als Gods Woord in het scheppingsdebat - reactie op K. van Bekkum

Lees en erken de Bijbel als Gods Woord in het scheppingsdebat - reactie op K. van Bekkum

E-mailadres Afdrukken PDF
Gebruikerswaardering: / 3
LaagsteHoogste 

Explodeert het evolutiedebat?
Regelmatig laait het evolutiedebat weer op in gereformeerde kringen. In de Canadese Gereformeerde Kerken (CanRC) ligt een voorstel om expliciet in de belijdenis op te nemen dat God rechtstreeks Adam en Eva schiep, zonder dat er sprake is van enig voorgeslacht. Binnen de Gereformeerde Bond vindt momenteel ook weer een discussie plaats. Prof.dr. Van den Brink wil de evolutiebiologie verbinden met het christelijk geloof aangaande de schepping, het zogenaamde harmoniemodel. Volgens Van den Brink is de mens uit het dierenrijk opgekomen. Daarentegen meent de huidige voorzitter van de Gereformeerde Bond en predikant van een hervormde gemeente ds. A.J. Mensink dat zij de door Van den Brink ingeslagen weg onbegaanbaar maar ook ontoegankelijk moeten noemen.  Dr. Koert van Bekkum, universitair docent Oude Testament aan de Theologische Universiteit Kampen, pleit ervoor om geen machtswoorden te gebruiken, of de weg in te slaan van calvinisme naar rationalisme, maar om met een bevindelijke toon elkaar te bevragen zonder dat men zich bij voorbaat te veel vastlegt. Dat schrijft hij in het Reformatorisch en Nederlands Dagblad d.d. 24 maart jl. als lid van de gezamenlijke onderzoeksgroep BEST (Biblical Exegesis and Systematic Theology) van de Theologische Universiteiten in Apeldoorn en Kampen.
In dit artikel gaan we in op de verwijzing van Van Bekkum naar wat prof. J. Kamphuis in 1969/1970 heeft geschreven over Morris en de evolutieleer.

Prof. J. Kamphuis waarschuwde NIET tegen creationisme

Van Bekkum waarschuwt er voor om niet klem te komen zitten tussen de dominante evolutionaire levensbeschouwing aan de ene en het fundamentalistisch creationisme aan de andere kant. Daarvoor verwijst hij naar zijn eigen kerk, de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt). Hij schrijft:

In 1969 waarschuwde prof. J. Kamphuis indringend tegen het creationisme van H. Morris: men moest uitkijken niet “ongemerkt de overgang van het calvinisme naar het fundamentalisme” te maken.

Is dat echt waar? Kamphuis schreef heel anders in een artikelenserie over het boek van prof.dr. H.M. Morris, De evolutieleer in De Reformatie jaargang 45, blz. 23:

Morris stelt terecht (12), dat het evolutionisme geen wetenschap is èn dat dit steeds duidelijker aan het licht komt: 'De bewijzen dat het veeleer een anti-christelijke, anti-goddelijke denkwijze, een systeem,  is dan een wetenschap, veeleer een filosofie dan een historisch gebeuren, hopen zich op'.

Daarop ligt de focus in het boek: tegen de evolutieleer. Het creationisme komt in de serie artikelen helemaal niet expliciet naar voren. Het boek is niet bedoeld als pleidooi voor creationisme, maar het wil ons juist wapenen in de geestelijke strijd tegen het evolutionisme! En Kamphuis bindt óók iedere wetenschappelijke werker aan het Woord, dat ons met gezag is geopenbaard. Hij vindt het jammer dat die kans in de strijd tegen het evolutionisme maar gedeeltelijk is benut. (pag. 24) Kamphuis waarschuwt nergens in de artikelenreeks tegen het creationisme. Hij schrijft zelfs dat ons waardevol materiaal wordt geboden, maar er is een belangrijk: en toch. (pag. 23)

Prof. Kamphuis waarschuwde tegen simplistisch biblicistisch tekstgebruik van Gods Woord
In het pleidooi tegen het evolutionisme gebruikt prof. Morris bijbelteksten op zeer bijzondere wijze. Volgens Kamphuis werkt Morris op een oneerbiedige manier met de Schrift:

Want slag op slag gebruikt hij de Schrift tegen haar eigen bedoeling in. Schijnbaar versterkt dat z'n betoog, want de 'teksten' duiken overal als bevestigingen van de anti-evolutionistische stellingen van Morris op. Maar in werkelijkheid zaagt hij de tak door, waarop hij zelf zit: de onfeilbaarheid van de Heilige Schrift.

Vervolgens laat Kamphuis een aantal voorbeelden de revue passeren. Zo beschrijft Morris de water-kringloop (109): het oceaanwater verdampt, wordt naar het land gevoerd, komt tenslotte in neerslag op aarde en wordt door de rivieren afgevoerd naar de oceanen als volgt:

'Het water uit de oceaan verdampt (Psalm 135:7), wordt door de winden naar het land gevoerd (Prediker 1:6), waar het stofdeeltjes en zeezout, die dienen als condensatiekernen, ontmoet (Spreuken 8:26), het condenseert tot vloeibare waterdruppels in de vorm van wolken (Job 26:8), die zich op hun beurt onder geschikte omstandigheden verdichten en als regen neervallen (Job 36:27 en 28),

en zo gaat Morris nog even door. U voelt wel: dit heeft niets met creationisme te maken, maar met een simplistisch, biblicistisch tekstgebruik van de Bijbel. En juist daartegen waarschuwt prof. Kamphuis.

Wat is fundamentalisme?
Volgens dr. Van Bekkum zou prof. J. Kamphuis hebben gewaarschuwd om niet “ongemerkt de overgang van het calvinisme naar het fundamentalisme” te maken. Wat werd er in 1969 verstaan onder fundamentalisme in relatie tot o.a. Morris? Dat lezen we op blz. 22. Daar geeft dr. A. Verbrugh stem aan de waardering voor het boek van Morris. Maar om niet onder de 'fundamentalisten' te worden gerekend distantieert Verbrugh zich vooraf uitdrukkelijk van de volgende fundamentalistische bewegingen:

  1. een niet-confessionele opwekkingsbeweging die in Amerika werd of wordt aangetrokken
  2. een beweging die de wetenschappelijke resultaten van de historische geologie wil gebruiken om het geloof in het Bijbelwoord te bevestigen. Want het Bijbelwoord heeft de conclusies van de geologie helemaal niet nodig om geloofwaardig te zijn.

Deze bewegingen spelen m.i. momenteel helemaal geen belangrijke rol in de discussies. De grote vraag is dan ook wat Van Bekkum verstaat onder dat 'fundamentalistisch creationisme', maar hij kan m.i. met deze term geen beroep doen op prof. J. Kamphuis. Het fundamentalisme waarop Kamphuis doelt (pag. 27) heeft alles te maken met het verkeerde gebruik van Gods Woord. Kamphuis stemde in met de onderbouwing van het fundamentalisme bij Morris van een inzender:

  1. het simplistische tekstgebruik
  2. de bestrijding van het evolutionisme vindt niet plaats onder verwijzing naar hetgeen de kerk reeds vroeger BELEDEN heeft.
  3. het fragmentarisch gebruik van de christelijke leer: Morris spreekt o.a. niet of nauwelijks over Gods oorspronkelijke plan met de wereld. Dit geldt eveneens met betrekking tot de taak van de mens in schepping en herschepping en wel zeer sterk van de verbondsrelatie tussen God en (herschapen) mens.

Op grond daarvan durfde Kamphuis de betoogtrant van Morris te betitelen als: fundamentalisme ! En nu wordt dit begrip wel ineens weer actueel. Maar niet zozeer richting aanhangers van het creationisme, eerder naar de aanhangers van de evolutietheorie of van het harmoniemodel (een compromis tussen Gods Woord en de Wetenschap).

Prof. Kamphuis waarschuwde wel tegen de allegorische methode
Kamphuis waarschuwt tegen een ongepaste manier van omgaan met de bijbel. Hij noemt nog een concreet voorbeeld (pag. 52):

de zogenaamde allegorische methode van exegese. Het 'vergeestelijken' van de concrete mededelingen van de Heilige Schrift.

Hij schrijft dat de kerk daar bitter veel last van heeft gehad. Deze methode werd vaak gebruikt door hen die de absolute autoriteit van het geschreven Woord van God niet meer erkenden.

Maar ze vond ook - en niet zo weinig! - toepassing bij Schriftgelovigen. (...) Men wist vaak geen raad met het Oude Testament. Want men las de bijbel niet vanuit de éénheid van het Verbond dat God met Abraham en zijn zaad heeft opgericht en dat is gefundeerd in het bloed van het Nieuwe Verbond. Dan ging men aan het allegoriseren en zo maakte men het Oude Testament 'geschikt' voor ons, die in de bedeling van het Nieuwe Verbond leefden. Zo heeft men ook talloze malen geprobeerd een antwoord aan het ongeloof te geven en de aanvallen van het ongeloof af te weren. Is het nu 'bekrompen Gereformeerd' te zeggen: hier is de trein op het verkeerde spoor gerangeerd?

De methode van het allegoriseren of het vergeestelijken komt m.i. dicht in de buurt van het werken met metaforen... Ook actueel: de bijbelverhalen zo vormen dat de boodschap 'geschikt' is gemaakt voor ons... Deze waarschuwing is dan in deze tijd ook niet zozeer van toepassing op creationisten, maar meer op de aanhangers van de evolutietheorie of het harmoniemodel.

Wat is creationisme?
Van Bekkum wekt de indruk dat Kamphuis heeft gewaarschuwd tegen het creationisme waarmee ongemerkt een overgang wordt gemaakt van calvinisme naar fundamentalisme.
Wikipedia beschrijft creationisme als volgt:

Het creationisme of de scheppingsleer is de religieus geïnspireerde overtuiging of opvatting dat het universum en de Aarde maar ook alle planten en dieren alsmede de mens hun ontstaan te danken hebben aan een bijzondere scheppingsdaad.

Ik ben een pleidooi voor het creationisme of de scheppingsleer niet tegengekomen bij Morris in de serie artikelen van Kamphuis in De Reformatie jaargang 45.

Wat is wel cruciaal?
Kamphuis schrijft dat de grote zaak blijft: hoe lees ik de bijbel? Hoe wil de bijbel gelezen worden, volgens die bijbel zèlf. Hij komt op en staat voor de autoriteit van het geschreven Woord (pag. 51). Hij pleit voor het vergelijken van Schrift met Schrift (pag. 60). En dat de mening onaanvaardbaar is die stelt dat 'de' wetenschap ons de leessleutel tot het verstaan van de boodschap van de bijbel zou reiken. (pag. 60)

Want het Woord heeft gezag en houdt gezag óók bij de interpretatie van alle feiten, die bij het onderzoek van de wereld worden ontdekt. Maar het is het Woord, dat in héél de Schrift tot ons komt en dat in de onderworpenheid aan héél de Schrift gehoord wil worden. Wie daarom gehoorzaam Schrift met Schrift vergelijkt, kan ook in dat werk wel fouten maken, en hij moet daarin dan worden gecontroleerd, maar hij is niet illegitiem bezig.

En op pag. 67:

Daarom moeten we bij de overweging van wat ons nu precies gezegd wordt, elkaar houden aan wat er staat.

Op pag. 75 wijst Kamphuis er op dat K. Schilder zich keerde tegen het misbruiken van de exegetische vrijheid door dr. J.G. Geelkerken die opening wilde geven aan de capitulatie voor 'het' wetenschappelijke onderzoek bij de exegese van de Schrift!

Wat te doen met creationisme van Morris?
In dit artikel heb ik geprobeerd te laten zien wat centraal hoort te staan in deze discussie: het erkennen van het gezag, de volmaaktheid en de volledigheid van Gods Woord. Als we daarmee zouden gaan sjoemelen maken we niet alleen het begin van, maar vroeg of laat de hele Bijbel ongeloofwaardig.
Het ging mij er hier niet om een oordeel te geven over het eventuele creationisme van Morris. Want veel belangrijker is dat eerst de zojuist genoemde voorvragen worden gesteld en beantwoord. Bovendien kunnen we ons m.i. beter door Calvinistische schrijvers laten voorlichten over Gen. 1-11, b.v. Joseph Pipa, Douglas Kelly, etc.
Ik beweer ook niet dat al onze vragen kunnen worden beantwoord over de schepping. Het is overigens de vraag of we dat als eis zouden mogen stellen. Persoonlijk heb ik ook nog steeds onbeantwoorde vragen. Maar in mijn zoektocht naar de juiste antwoorden weiger ik bij voorbaat: te capituleren voor een onschriftuurlijk schriftgebruik. En zoek antwoorden liever bij de christelijke kerk en voorgangers (Levend of levend) die pal staan voor de betrouwbaarheid, het gezag en de volkomenheid van Gods Woord. Want stel nu eens dat een engel uit de hemel ons iets anders zou leren, wat moeten we daar dan mee doen? Zie Gal. 1:8. Waarmee ik maar wil zeggen dat Gods Woord waar is (en we Gods Woord op schriftuurlijke wijze lezen en toepassen), zelfs al zou een engel ons persoonlijk vertellen dat het toch ietsje anders is dan Gods Woord heeft gezegd. Dat hebben we als mens al eens eerder meegemaakt. En de gevolgen van onze ontrouw waren niet te overzien, tenminste: niet voor ons als mens. God dank heeft Vader Zelf voor uitkomst gezorgd door het cruciale offer van Zijn eigen Zoon.

Conclusie
Bovenstaande ademt toch wel een heel andere geest dan Van Bekkum naar voren heeft gebracht. Maar daarmee kregen we wel de kans om te laten zien wat nu écht gereformeerd is. En dat het gereformeerd is om ons wel degelijk bij voorbaat vast te laten leggen:  aan Schrift en belijdenis van de kerk. Daarom hoort onze grootste zorg ook niet te liggen bij gezonde discussies of het niet vastleggen van onszelf of de ander of de juiste toon, maar om in deze discussies (pag. 92):

de antithese tot het afvallig denken dáár te willen zien, waar de christelijke kerk haar altijd heeft beleden. En inderdaad: de gereformeerde belijdenis heeft hier oecumenische kracht en oecumenische betekenis.

Johan Trip

Bronnen:

De Reformatie jaargang 45 (1969/1970):

  • nr. 3 d.d. 18 oktober 1969 pag. 22 A. Verbrugh - De wankele basis van de evolutieleer
  • nr. 3 d.d. 18 oktober 1969 pag. 23 J. Kamphuis - Twee slechts gedeeltelijk benutte kansen
  • nr. 4 d.d. 25 oktober 1969 pag. 27 J. Kamphuis - Morris en Schilder
  • nr. 4 d.d. 25 oktober 1969 pag. 27 J. Kamphuis - Schilder en wij
  • nr. 7 d.d. 15 november 1969 pag. 50 e.v. J. Kamphuis - Bekrompen Gereformeerd? I
  • nr. 8 d.d. 22 november 1969 pag. 67 e.v. J. Kamphuis - Bekrompen Gereformeerd? II
  • nr. 9 d.d. 29 november 1969 pag. 67 e.v. J. Kamphuis - Bekrompen Gereformeerd? III
  • nr. 10 d.d. 6 december 1969 pag. 75 J. Kamphuis - Bekrompen Gereformeerd? IV
  • nr. 11 d.d. 13 december 1969 pag. 83 e.v. J. Kamphuis - Bekrompen Gereformeerd? V
  • nr. 12 d.d. 20 december 1969 pag. 91 e.v. J. Kamphuis - Bekrompen Gereformeerd? VI (slot)

dewaarheidsvriend.nl A.J. Mensink - Aanvaarden evolutiebiologie raakt het gezag van de Bijbel

refdag.nl dr. Koert van Bekkum 24-03-2015 Maak scheppingsdebat niet onbegaanbaar

nd.nl Koert van Bekkum 24-03-2015 Theologenblog: Onbegaanbare weg

Zie ook:

Nader Bekeken juli 2009 J.W. van der Jagt - (PDF:) ‘God zei…’

We moeten er wel aan geloven in het Darwinjaar! Het is pas voor de helft verstreken, maar de vloed van publicaties over het ontstaan van de aarde is al tot een tsunami aangezwollen. Of het nu de krant is, de tv, de radio of het internet, elk medium put zich uit in aandacht voor Darwins theorie. Begrijpelijkerwijs richten christelijke media zich daarbij op de vraag hoe deze theorie zich verhoudt tot wat de Heilige Geest over het ontstaan van de wereld heeft geopenbaard: dat zij de schepping is van God, de Almachtige, de Vader van onze Heer Jezus Christus.

(...)

De schepping staat aan het begin. Dat begin vormt één geheel met de geschiedenis die volgt. Waarom zou dat begin waar 2:4 bij aanknoopt, dan geen geschiedenis zijn? Een opera begint met de ouverture. Maar reeds met de eerste maten van de ouverture begint toch de uitvoering zelf? En daarbij: in deze ouverture volgen dagen elkaar op. De exegeet H.M. Ohmann schrijft daarover: ‘Wat de Here heeft geschapen, heeft Hij in zes tijdsruimten, tijdseenheden tot stand gebracht. Er moeten dagen, tijdperken, perioden zijn geweest, die op elkaar volgen en bij elkaar aansluiten. De dagen worden geteld’ (A.P. Wisse e.a., In het licht van Genesis, p. 94). En de dogmaticus J. Kamphuis merkt in verband met de dagen en het tellen ervan op: ‘Van fundamentele betekenis is dat wij erkennen dat hier het historisch bericht begint’ (Aantekeningen bij Heyns’ dogmatiek, p.43; cursivering van de auteur).

Eenheid in de Schrift
Zoals Genesis 1 wordt ingepast in de structuur en de bedoeling van het hele boek Genesis, zo wordt in het vervolg van de Schrift daar ook op teruggegrepen als een integrerend onderdeel van wat God heeft geopenbaard. Een paar voorbeelden maken dat duidelijk.

(...)

Deze voorbeelden laten zien dat het Woord van God duidelijke verbanden legt tussen Genesis 1 en het vervolg. Ze laten zien dat de Schrift een eenheid vormt. Deze verbanden gaan terug op Genesis 1 zoals Gods scheppend handelen daar verteld wordt. Dat maakt het ongeloofwaardig om na Genesis 1 een knip te zetten, alsof dat hoofdstuk van heel andere orde is dan de rest van de Schrift.

Betrouwbaar
Hiermee is lang niet alles over het scheppen van God gezegd. Er zou bijvoorbeeld te spreken zijn over God die Zich in zijn openbaring aanpast aan het bevattingsvermogen van zijn hoorders, de mens. Ook wijzen Bavinck (en anderen) erop dat de Here méér gedaan heeft dan Genesis 1 vertelt (Gereformeerde Dogmatiek II, p. 463). Wat de Here tegen Job zegt (Job 38v) bevestigt dat. Er is veel niet geopenbaard. Dat moet ons er niet toe verleiden om te veronderstellen dat de schepping anders geweest is dan de dingen die wél geopenbaard zijn. Daarvoor zijn de verbanden van de Schrift te sterk. Het Woord van God spreekt naar zijn aard. Naar zijn aard is het niet uitputtend. Het is wel betrouwbaar.
Met het oog op de eer van God en onze zaligheid.

nd.nl Bart Jan Spruyt 10-04-2015 De stilte en de storm € 0,50

Zal Fred van Lieburg gelijk krijgen? In zijn column in De Waarheidsvriend (het weekblad van de Gereformeerde Bond in de Protestantse Kerk) ontwaart hij deze week de contouren van een nieuwe splijtzwam binnen protestants Nederland.

nd.nl Rien van den Berg 28-03-2015 Creationisten tonen nieuw zelfbewustzijn € 0,50

OPHEUSDEN - Een nieuw creationistisch zelfbewustzijn straalt af van een congres dat vandaag in Opheusden wordt gehouden. Het congres, De waarde van de Schepping, heeft drie zwaartepunten: theologie, (medische) ethiek en astrofysica.

nd.nl Daniel Gillissen 24-03-2015 Nieuwe vragen over evolutie verdelen Gereformeerde Bond

APELDOORN - Binnen de Gereformeerde Bond kon altijd vrij over schepping en evolutie worden gediscussieerd. Is dat voorbij? 'Die ruimte is er nog, maar Gijsbert van den Brink stelt thema's aan de orde die nooit zo binnen de Gereformeerde Bond zijn bediscussieerd.'

nd.nl Daniel Gillissen 20-03-2015 Discussie schepping en evolutie in Gereformeerde Bond op scherp

APELDOORN - Voorzitter Arjen Mensink van de Gereformeerde Bond zet de discussie over schepping en evolutie in zijn kring op scherp.

Schepping en evolutie gaan niet samen, stelt Mensink in een artikel in bondsblad De Waarheidsvriend.

drpdevries.blogspot.nl Dr. P. de Vries 26-03-2015 Schepping of evolutie? Is de verontrusting van ds. Mensink terecht? citaten:

(...)

De verontrusting van Mensink wordt kennelijk niet gedeeld door K. van Bekkum, die als weten­schappelijk medewerker Oude Testament aan de Theologische Universiteit van Kampen is ver-bonden. In een bijdrage die hij op theologenblog plaatste, verwijt hij Mensink een rationele in plaats van een bevindelijke toon aan te slaan. Hij vreest dat Mensink het bevindelijke erfgoed onder andere ds. G. Boer dreigt weg te gooien. Zowel inhoudelijk als vanuit historisch opzicht voel ik mij geroepen kanttekeningen bij de ziens­wijze van K. van Bekkum te plaatsen.

(...)

Wanneer Van Bekkum  zijn zienswijze met de aanduiding ‘bevindelijk’ wil typeren, gaat het om een geheel ander vorm van bevinding dan die waarover men in hervormd-gereformeerde kring sprak. Men bedoelde daarmee dat wij niet alleen de gereformeerde leer moeten vast­houden, maar dat wij ook persoonlijk moeten weten dat de Heilige Geest ons het heil in Christus heeft toegeëigend. In de prediking moet concreet gesproken over de kenmerken van een ware christen. Zelfonderzoek is nodig, omdat het geloof niet aller is.
Nadrukkelijk sprak men ook over Schriftuurlijk-bevindelijk. Vooral als het ging over de prediking. Daarmee werd aangegeven dat niet alle bevinding bijbelse en door Gods Geest gewerkte bevinding is. De Schrift is het middel dat de Heilige Geest gebruikt om bevinding te werken, maar ook de toetssteen waarin bevinding getoetst moet worden.
De wijze waarop Van Bekkum over bevindelijk spreekt is de laatste jaren in zwang gekomen. Echter, dan gaat het om een wijze van spreken over geloofservaring die aansluit bij de oude ethische theologie. Het benadrukken van ervaring ten koste van de leerstellige inhoud van het christelijke geloof en met relativering van de gereformeerde belijdenis en gaat bepaald niet gepaard met een herleving van de notie van zelfonderzoek.
Ik doe G. van den Brink geen onrecht als ik zeg dat dit ook bij hem het geval. De Christelijke dogmatiek die hij samen met dr. C. van der Kooi schreef, presenteert zichzelf niet als een gereformeerde dogma­tiek en is dat ook bepaald niet. Dat blijkt niet in de laatste plaats uit de gehanteerde Schriftvisie. In aan­sluiting bij de ethische theologie wordt de Bijbel wel als enige norm maar niet als enige bron van het geloof gezien.
Echter, als de bijbel niet de eerste en uiteindelijke bron is van onze kennis over God en Zijn relatie tot de mens, dan kan de Bijbel ook niet echt als enige norm functioneren. Naast de ethische theologie kan ten aanzien van de Schriftleer ook die van Barth worden genoemd. Diens Schriftvisie wordt kritiekloos geaccepteerd. Daarmee is deze dogmatiek niet alleen geen gereformeerde dogmatiek maar kan het in termen van de wereldkerk ook niet als niet als classic Evangelical worden getypeerd. Dan gaat het niet alleen om de  Schriftvisie maar om meerdere andere fundamentele thema's.

(...)

Voor Boer stond in ieder geval als een paal boven water de staat van rechtheid en de zondeval als historische feiten waren en was er bij hem geen spoor van twijfel aan het feit dat de gehele mensheid van Adam en Eva afstamt. ‘De woorden Adam niet geleerd dan Christus niet begeerd’ heeft Boer meer dan eens in zijn preken gebruikt. In deze woorden ligt zowel inhoudelijk als bevindelijk de zaak waar het om gaat besloten.

nd.nl Ab Flipse (wetenschaps- en universiteitshistoricus aan de Vrije Universiteit Amsterdam) 30-03-2015 - Spannend maar noodzakelijk evolutiedebat

De kwestie schepping en/of evolutie is recent op scherp gezet binnen de Gereformeerde Bond (ND 24 maart). Nieuw is niet een verdere acceptatie van de evolutietheorie, maar wel dat er wordt nagedacht over de theologische consequenties van die theorie.

Daarbij rijst ook de vraag hoe nieuw de huidige standpunten eigenlijk zijn. Wordt de ruimte voor een open discussie, die er altijd zou zijn geweest, nu opeens ingeperkt? Of is juist het accepteren van de evolutietheorie een nieuwe opvatting waarvoor nooit ruimte was?

cip.nl Rik Bokelman 25-03-2015 - Spanning rondom evolutie in Gereformeerde Bond neemt opnieuw toe

Iemand die bekend is binnen de Gereformeerde Bond is prof. Gijsbert van den Brink. Hij zegt in Kontekstueel het volgende: "De mens komt op uit het dierenrijk. Op een gegeven moment krijgt hij de keuze om te beantwoorden aan Gods roeping; hij krijgt een moreel besef - het draait ook in Genesis 3 om deze 'kennis van goed en kwaad'. Maar dan maakt de mens de radicale keuze om tegen God te kiezen en het verkeerde spoor in te slaan. Het is dan weliswaar geen val vanuit een situatie van volmaakte heiligheid en rechtvaardigheid, maar het blijft wel een bewust nee-zeggen tegen God en Zijn bedoelingen. De mens koos om te blijven bij de agressie die hij heeft geërfd van dierlijke voorouders - terwijl het voor het eerst ook anders had gekund."

"Op deze wijze doen wij, aldus dr. Van den Brink, in de uitleg van de Schrift recht aan de resultaten van wetenschappelijk onderzoek. We laten de bijbelse kernen van zonde en schuld staan, en ook blijft het werk van Christus als middel tot verzoening en rechtvaardiging staan. De kern van het Evangelie komt dus niet in het geding.


Naschrift 26-03-2015 wat houdt fundamentalisme en biblicisme in onze huidige tijd?

We nemen hier de definities over van prof.dr. W. van 't Spijker (CGK) die op 10 februari 2005 in De Waarheidsvriend de volgende definities gaf.

Fundamentalisme leeft van enkele kernuitspraken, die inderdaad behoren tot de grondslagen van het christelijk geloof. Men kan ze rubriceren en daarin niet alleen de grondslag maar ook de wezenlijke inhoud van de Schrift trachten samen te vatten. Dan leidt het fundamentalisme tot een versmalling van de bijbelse openbaring in haar volheid en breedte. Waar men aan stevigheid meent te winnen, verliest men aan de totaliteit van de Schriftinhoud. De evangelicalen lopen het gevaar dat zij metterdaad de volle Raad Gods, waarover Paulus spreekt, niet meer in hun Schriftgebruik betrekken.

Gereformeerden wijzen ook het biblicisme af, dat wil zeggen die manier van omgaan met de Schrift, waardoor deze geïsoleerd wordt van haar contextualiteit in de geschiedenis en in de huidige historische werkelijkheid. De teksten wordt los gepresenteerd. De context van toen en die van nu verliest aan betekenis. Het is de rijkdom van de gereformeerde visie op de Schrift, dat zij de historisch-literaire manier van exegese heeft willen vasthouden.

Een aanvullende opmerking over de context bij biblicisme. Er zijn er die geloven dat God alleen heeft gesproken tot de mensen in de bijbelse tijd, niet tot ons vandaag. Zij zeggen dan dat we nu in onze geheel andere tijd moeten zien te achterhalen wat God zou hebben gezegd en bedoeld als hij zich vandaag zou hebben gericht tot ons. Deze 'contextualisatie-leer' wordt in elk geval niet bedoeld bij de definitie van biblicisme.
Een concreet voorbeeld van biblicisme? In Lev. 19:28 staat "Gij zult om een dood lichaam geen snijding in uw vlees maken, noch schrift van een ingedrukt teken in u maken; Ik ben de HEERE!" Als je deze tekst uit de context (van toenmalige rouwgebruiken) haalt en 1 op 1 overzet op vandaag en stelt dat tatoeëring op grond van deze tekst verboden is, noemen we dat biblicisme.

 


 

Overige links:

gjerutten.blogspot.nl 24-04-2015 Emanuel Rutten - Bijdrage RD zaterdag 25 april: Is schepping uit het niets mogelijk? Schepping uit het niets niet helemaal onvoorstelbaar - citaat:

Op deze gefaseerde manier lijkt schepping uit het niets wel degelijk voorstelbaar, zodat ook het bezwaar dat wij ons op geen enkele manier een voorstelling kunnen maken van ‘creatio ex nihilo’ vervalt.

geloofenwetenschap.nl (van forumc) René Fransen 23-06-2013 - Schepping of evolutie: is een dialoog mogelijk?

Is er dan wel een dialoog mogelijk tussen jonge-aardecreationisten en christenen met een andere visie op de schepping? Voor die laatste groep is het belangrijk om zich te realiseren dat het jonge aarde standpunt die hierboven geschetste logische consequenties heeft. Die verklaren immers de felheid waarmee soms wordt gediscussieerd.
Anderzijds zouden jonge-aardecreationisten mijns inziens moeten erkennen dat hun standpunt een geloofsstandpunt is, niet een wetenschappelijk. Een voorbeeld is de eerder genoemde Todd Wood, die het bewijs voor evolutie erkent, maar het afwijst op theologische gronden. Dat is een belangrijke stap voor een vruchtbare discussie. Het kan ertoe leiden dat we vrijuit over de feiten praten, zonder de theologische lading. Immers, misschien lijkt de aarde gewoon oud. We weten ten slotte niet hoe een zesduizend jaar geleden geschapen aarde er geologisch en biologisch uit zou moeten zien. Daarover staat geen eenduidige informatie in Genesis.
Tenslotte denk ik dat iedereen die zich hierover een standpunt vormt, zou moeten erkennen dat ons kennen van God op dit moment nog onvolkomen is (1 Kor. 13:12). Dat geldt naar mijn idee ook voor ons kennen van de schepping. Of we nu jonge-aardecreationist zijn of theïstisch evolutionist, of de vraag (vooralsnog) onbeslist willen laten, we zoeken allemaal naar die waarheid. Mijn hoop is dat we als zoekers met elkaar kunnen discussiëren over het stukje waarheid dat wij menen te hebben ontvangen.

De vraag aan jonge aarde creationisten is in hoeverre zij een dialoog mogelijk achten. Die vraag kan ik niet beantwoorden, maar ik hoor graag welke ideeën er leven.

sterrenstof.info Dr. René Fransen 25-03-2015 Eenzijdige twijfel bij de Gereformeerde Bond

We mogen alleen maar twijfelen aan de wetenschap, niet aan onze theologische interpretaties. Mensink negeert hier de waarschuwing van Paulus, die in 1 Kor 13:12 zegt dat ons kennen (van God!) nu nog onvolkomen is. Daarmee snijdt hij de weg naar een eerlijk onderzoek van de wetenschappelijke gegevens af. En dat is kwalijk, want daarmee diskwalificeert hij ‘Bonders’ met een natuurwetenschappelijke achtergrond. Hij heeft hen niets te bieden, behalve zijn machtswoord: evolutie is een no-go area.

Nogmaals, ik heb niets tegen de theologische vragen die hij stelt. Ik deel die vragen ook, maar heb in de loop der jaren ook wel wat antwoorden gevonden. Geen sluitende antwoorden, maar dat is nou net een van de ontwikkelingen die mijn eigen geloofsleven heeft doorgemaakt. De zekerheid over de kern van mijn geloof (die goed gedekt wordt door de klassieke belijdenissen, zoals die van Nicea) is toegenomen, maar buiten die kern ben ik veel minder uitgesproken geworden.

Waar de evangelisch-charismatische stroom waarin ik mijn geloofswandel begon nogal sterk was in zekerheden, ben ik nu van mening dat we God niet in onze zak kunnen hebben. We kunnen Hem niet narekenen in alles. We kunnen Hem wel vertrouwen, maar dat is wat anders. Ik sta dan ook helemaal achter het commentaar van Koert van Bekkum (docent aan de TU Kampen) over deze kwestie:

‘Leg daarom niet te veel bij voorbaat vast, maar vraag door. Laat het gaan over de Schrift als geschenk. Tref de bevindelijke toon. En alstublieft, sla niet ongemerkt de weg in van calvinisme naar rationalisme.’

Laatst aangepast op zaterdag 12 september 2015 18:01  

Nieuws

Boekaankondiging Gelukkig geen mythe - ds. Rob Visser

Boekaankondiging Gelukkig geen mythe - ds. Rob Visser

Als alles goed is zal half september het boek over Genesis 1-11 beschikbaar zijn. De titel is; Gelukkig geen mythe. In dit boek wordt Genesis 1-11 vers voor vers besproken. Deze hoofdstukken zijn... [More...]

Ds. E. Heres - Lucy of Adam

Een andere 'hermeneutische lens' De aanvallen op het scheppingsgeloof dat gebaseerd is op het geopenbaarde Woord van God worden steeds heftiger.  Het boek dat in deze maanden veel aandacht krijgt... [More...]

De ICRC schorst de GKv als lid

De ICRC schorst de GKv als lid

De ICRC (International Conference of Reformed Churches) te Jordan (Ontaria, Canada) heeft vandaag, 17 juli 2017, besloten om de GKv (Gereformeerde kerken vrijgemaakt) als lid te schorsen... [More...]

Di. Alko Driest, Jan Haveman, Pieter Schelling en Aryjan Hendriks...

UPDATE 20-07-2017 Emeritus ds. Alko Driest en ds. Jan Haveman mailden op 13 juli een brief naar alle kerkenraden in Noord-Nederland met de vraag om in ieder geval tot de eerstkomende Generale... [More...]

Referaat ds. H.G. Gunnink d.d. 12 juli 2017

Voorlichting, bijeenkomst Bedum (Maranathakerk, Grotestraat) De bijgevoegde presentatie is zakelijk van opzet. Daarom is het belangrijk om geen moment te vergeten, dat het gaat over voluit... [More...]

Boekbespreking 'HIJ en wij' - van ds. E. Hoogendoorn

In Weerklank - een gereformeerd maandblad uit de GKN - jaargang 5 nr. 3 schreef ds. E. Hoogendoorn onderstaande boekbespreking van 'HIJ en wij' met de ondertitel ‘Oriëntatie in de actuele situatie... [More...]

Onze ervaring tot hermeneutische sleutels geworden - boekbesprekingen...

Update 14/12: Dr. Hans Burger mailde mij dat in onderstaand artikel de weergave van zijn positie zoals hij die in Cruciaal verwoordt, onjuist is. Ik kom daar nog op terug. CGK Prof.dr. H.J.... [More...]

Enquete

Predikanten, ouderlingen en diakenen zijn in belijdende gereformeerde kerken gebonden aan
 

Nieuwsbrief

Naam:

E-mail:

Gereformeerd?

Grondlijnen in de liturgie (Ds.dr. R.D. Anderson)

Op zijn weblog anderson.modelcrafts.eu vonden we een artikel (laatste wijziging 12 september 2012) van ds. Andersen (FRCA) over de grondlijnen van de liturgie. Enkele citaten: Als inleiding wil ik... [More...]

De GKN zetten het gesprek voort met DGK over functioneren fundament...

De GKN hebben op de Generale Synode d.d. 18 maart 2017 besloten om het oriënterende gesprek met DGK voort te zetten. Nu samen met afgevaardigden van DGK op 17 februari jl. is vastgesteld dat alleen... [More...]

Blijdschap over positief gesprek DGK en GKN 17 februari

Positief gesprek geeft openingen!Op 17 februari 2017 hebben afgevaardigden van DGK (De Gereformeerde Kerken) en GKN (Gereformeerde Kerken Nederland) de tot nu toe gevoerde briefwisseling besproken en... [More...]

Betekenis van het besluit van de GKN over het spreken met de DGK -...

Ik wil graag reageren op wat broeder Trip over dit besluit heeft geschreven. Om zo onnodige obstakels en misverstanden die een eigen leven gaan leiden weg te nemen.   Ook om te laten zien dat de... [More...]

GKN willen uitgestoken hand DGK opnieuw onderzoeken

Een zeer teleurstellend bericht bereikte ons zaterdagavond via de nieuwsbrief van eeninwaarheid.info. De Synode van de GKN heeft besloten om de brief van de GKN aan DGK d.d. 12 maart 2016 toe te... [More...]

De zekerheid van het geloof vs Westminster studie deputaten BBK DGK

In 2014 hebben deputaten BBK (Betrekkingen Buitenlandse Kerken) opdracht gekregen van De Gereformeerde Kerken (DGK) i.c. van de Generale Synode Hasselt 2010-2011 om grondig studie te verrichten... [More...]

Presbyterianisme en de toegang tot het Heilig Avondmaal versus Westminster meerderheidsrapport BBK DGK

Presbyterianisme en de toegang tot het Heilig Avondmaal versus...

. Ds. Bredenhof - sinds maanden een pastor van de FRCA, Tasmania, Australia - is nog steeds bezig om zich in te werken in de Australische context. Onlangs las hij een autobiografie van J. Graham... [More...]

Ketter!

Ketter!

Dr. Wes Bredenhof, predikant van de Australische Gereformeerde Kerken (Launceston, Tasmania), is meer dan eens voor ketter uitgemaakt! Nee, niet door Rooms Katholieken of Moslims, maar... [More...]

De Westminster is een voluit gereformeerd belijdenisgeschrift - deel 2 (1944-1990)

De Westminster is een voluit gereformeerd belijdenisgeschrift - deel...

Versie -16/11: Toegevoegd: deputatenrapport 1967 beoordeling Westminster Confessie door ds. P. van Gurp en ds. C. Stam. PS: Ik heb wel alle Reformatie jaargangen, maar niet het blad Dienst 1957 nr.... [More...]

De Westminster is een voluit gereformeerd belijdenisgeschrift - deel 1 (1834-1944)

De Westminster is een voluit gereformeerd belijdenisgeschrift - deel...

Professor P. Biesterveld die al op 31 jarige leeftijd hoogleraar werd aan de Theologische School in Kampen (1894) en vanaf 1902 aan de Vrije Universiteit te Amsterdam heeft uitvoerig de... [More...]