Werken aan eenheid

van gereformeerde - 3FvE of WS - kerken en groepen in Nederland e.o.

  • Vergroot lettergrootte
  • Standaard lettergrootte
  • Verklein lettergrootte
Home Wat is gereformeerd? Eenheid DGK en GKN Wat is (gevaarlijk) fundamentalisme?

Wat is (gevaarlijk) fundamentalisme?

E-mailadres Afdrukken PDF
Gebruikerswaardering: / 5
LaagsteHoogste 

Inleiding
Er wordt wel eens gewezen op het gevaar van fundamentalisme (in negatieve zin) in bepaalde evangelische kringen van toen (en misschien is dat gevaar ook nu nog aanwezig?). Maar wat wordt nu precies bedoeld met dat 'fundamentalisme'? Tijdens mijn zoektocht kwam ik een beschrijving tegen van de eigenschappen die kenmerkend worden geacht voor fundamentalisme. Ds. J.H. Velema (CGK) heeft daarover geschreven in zijn boek ‘Fundamentalist? Fundamenteel!’ (1996) blz. 48 vv. Het is bedoeld als spiegel en stimulans voor de gereformeerde gezindte. Ik geef dat hier door met de opmerking dat ik me in heb moeten houden om er een heleboel kanttekeningen bij te plaatsen, maar de beschreven eigenschappen - vooral (!) in samenhang (!) met elkaar (!) - wel heel leerzaam vind. Later hoop ik daar nog op terug te komen.

De kenmerkende eigenschappen van fundamentalisme
Hieronder volgen de eigenschappen met beschrijving:

Wetticisme Stipt naleven van de wet en de leer. Dat is nodig om een goede gelovige te zijn. Daarnaast wordt er weinig tot geen rekening gehouden met de praktijk van alle dag en daardoor kunnen er geen verzachtende omstandigheden aangevoerd worden als mensen niet helemaal volgens de wet of de leer leven.
Casuïstiek Voor elke situatie dient vastgelegd te worden, hoe de wet toegepast dient te worden. Hoe ga je gekleed op zondag en mag je wel of niet dansen en naar de film.
Rigorisme De regels dienen consequent uitgevoerd te worden. Bij het moslimfundamentalisme zijn de zelfmoordcommando’s voorbeelden van dat rigorisme. De wil van Allah moet uitgevoerd, al kost dat mijn leven en die van vele anderen.
Fanatisme Bij fanatisme worden de opvattingen koste wat kost doorgezet. Er is geen ruimte voor liefde, barmhartigheid. Je ziet het bij de WBC1, een onbarmhartige god en een onbarmhartige houding naar andersdenkenden.
Conservatisme Hierbij gaat het om een ziekelijk vasthouden aan het oude en bestaande omdat het oud is. Oud is goud. Dit is een kenmerk dat in de gereformeerde gezindte en ook in de GKv toch wel herkenbaar was en is.
Isoleringdrang In het isolement ligt onze kracht. Liever een kleine groep van gelijkgezinden dan in de grote massa van verschillend denkende mensen. (...)
Exclusiviteit Een extreme vorm van de waarheid in pacht hebben. En wie het er niet mee eens is, moet buiten de groep gesloten worden. Het meest pijnlijke is dat zo al veel mensen de groep uitgewerkt zijn omdat ze niet precies overeenkwamen met de groepsnorm. Dit is vaak het gevolg geweest van het fanatiek nastreven van perfecte gelijkgezindheid binnen de groep.
Superioriteitsgevoel Wanneer je ervan overtuigd bent dat je het als enige bij het rechte eind hebt, kun je meewarig neerkijken op de schare die de wet niet kent. De WBC weet zo te vertellen dat alle andere mensen behalve zijzelf naar de hel gaan.
Wantrouwen Wantrouwen tegenover andersdenkenden in de grote boze wereld, maar ook wantrouwen tegen mensen in het eigen midden die misschien een gevaar kunnen zijn voor de eenheid, omdat ze iets afwijken van de norm. Kritische vragen worden met machtwoorden in de kiem gesmoord.
Schematisering Bij schematisering is de geloofsovertuiging in overzichtelijke schema’s ondergebracht. Je hoeft niet meer na te denken. Zo ís het gewoon, duidelijk toch? Tegelijk zijn de systemen gemakkelijk om anderen te beoordelen. Het grote nadeel, volgens Velema, is dat je door schema’s de levende relatie met je overtuiging kwijt raakt.

 

Bron: Kerkbode 22 juni 2007 W.L. de Graaff - Fundamentalisme in de gereformeerde gezindte

JT

1De fundamentalistische Westboro Baptist Church (WBC) in de VS. Zij zien heel de wereld om zich heen, inclusief de mensen die in die wereld leven, als een verdoemde wereld. God zou alle homo’s (fags) haten en alle mensen die homo’s niet haten. Ze hebben er een missie van gemaakt om te demonstreren met teksten als ‘God hates America’, ‘God hates fags’. Zelfs bij een kerk die door brand was verwoest, stonden ze met de tekst ‘St. David fag church’. Ze prediken Gods haat tegen allen en alles die niet bij hun kerk horen. Ook de kinderen van deze kerk lieten ze met dit soort tekstborden langs de kant van de weg staan. Het jochie wist niet eens wat het allemaal betekende, maar hij kreeg wel een volle fles tegen zijn hoofd gesmeten. Onthutsend en afstotelijk, hoe het evangelie van Gods liefde verdraaid is tot een haatcampagne.
Een duidelijk voorbeeld van protestants fundamentalisme. Het enige verschil met moslimfundamentalisten is dat ze geen fysiek geweld gebruiken. De enige echte slachtoffers bleken hun eigen kinderen.


Naschriften:

Prof.dr. W. van 't Spijker (CGK) gaf in De Waarheidsvriend op 10 februari 2005 de volgende - m.i. waardevol aanvullende algemene - definitie van Fundamentalisme:

Fundamentalisme leeft van enkele kernuitspraken, die inderdaad behoren tot de grondslagen van het christelijk geloof. Men kan ze rubriceren en daarin niet alleen de grondslag maar ook de wezenlijke inhoud van de Schrift trachten samen te vatten. Dan leidt het fundamentalisme tot een versmalling van de bijbelse openbaring in haar volheid en breedte. Waar men aan stevigheid meent te winnen, verliest men aan de totaliteit van de Schriftinhoud. De evangelicalen lopen het gevaar dat zij metterdaad de volle Raad Gods, waarover Paulus spreekt, niet meer in hun Schriftgebruik betrekken.

Tegelijkertijd moeten we ons terdege beseffen dat degenen die gewoon trouw willen blijven aan de betrouwbaarheid en het gezag van de Schrift, ook van fundamentalisme kunnen worden beschuldigd, maar den geheel ten onrechte. Zo b.v. J.J. Buskes die niet aanvaardde, dat de beide bomen, de slang en het spreken van de slang in Genesis 3 ‘zintuigelijk waarneembare werkelijkheden’ zijn geweest - zie J.J. Buskes (1959): Hoera voor het leven (nav synodebesluit Assen 1926):

In feite betekende de beslissing van Assen, dat ieder, die niet aan vaardde, dat de beide bomen, de slang en het spreken van de slang in Genesis 3 ‘zintuigelijk waarneembare werkelijkheden’ zijn geweest, als Schriftaanrander en aanhanger van ‘de valschelijk dusgenaamde wetenschap’ werd gekwalificeerd. De Synode van Assen was de triumf van het fundamentalisme. Toen het besluit viel, was ik zes en twintig en net twee jaar dominee. Intuïtief voelde ik, dat deze beslissing het einde van mijn ambtelijke loopbaan in de Gereformeerde Kerken betekende.

(...)

Daarna heb ik aan de gemeente meegedeeld, dat ik onmogelijk met de Synode van Assen kon mee bidden en ook niet voor de beslissing van Assen danken kon, omdat naar mijn overtuiging de Synode het gezag van een bepaalde bijbelbeschouwing - de fundamentalistische - ten onrechte met het gezag van de bijbel zelf vereenzelvigde.

(...)

Al hadden we in 1926 een boek van vijf honderd bladzijden geschreven, om uiteen te zetten, waarom het proclameren van de zintuigelijke waarneembaarheid van de twee paradijsbomen, de slang en het spreken van de slang, aan de bijbel als Gods Woord tekort doet, het zou niets hebben geholpen. Assen zou toch gezegd hebben: gij randt het gezag van de Schrift aan. Op de Synode van Assen triumfeerde nu eenmaal het fundamentalisme in zijn meest grove vorm: een boom is een boom en een slang is een slang!

Er zijn ook andere vormen van 'fundamentalisme'. Daarop wees ds. P.L. Storm in Nader Bekeken januari 2005 onder het kopje Welk fundamentalisme is het meest bedreigend?

Dat moslimfundamentalisme een groot en dreigend probleem is in de wereld en ook in onze eigen samenleving, is moeilijk te ontkennen. De droom van de gezellige multiculturele samenleving, globaal of nationaal, is ook echt een droom, zo blijkt steeds weer. Maar doen of dit fundamentalisme de grote bedreiging van ons leven is, is inderdaad grenzeloos oppervlakkig. Er is een ander ‘fundamentalisme’ dat onze samenleving veel meer verziekt en bedreigt. Het is het fundamentalistische geloof waarbij ‘gezelligheid’ en ‘genieten’ als de kernwoorden in de belijdenis staan.

Laatst aangepast op maandag 25 mei 2015 11:12  

Nieuws

Een brief van GKv kerkenraad Capelle aan den IJssel over M/V en ambt

De kerkenraad van de GKv Capelle aan den IJssel heeft in een brief de gemeente laten weten hoe hij de besluiten van de synode beoordeelt over M/V en ambt. Deze brief heeft de kerkenraad gepubliceerd... [More...]

DEZE LEZING GAAT NIET DOOR Dr. Pieter Boonstra op 12 jan. te Ten...

Vandaag (12/1 om 0:00 uur) ontvingen we het volgende bericht. Door persoonlijke omstandigheden konden we dit bericht niet eerder publiceren. Vanavond 11 januari kregen wij (kerkenraad GKv Ten... [More...]

Een nieuwe website uit GKv over bezinning vrouw en ambt

Gisteravond is de site online gegaan inzake de bezinning die achter de schermen gaande is rond MV en ambt. Deze site is opgericht door een aantal predikanten, een zuster en een broeder uit de... [More...]

Boekaankondiging Gelukkig geen mythe - ds. Rob Visser

Boekaankondiging Gelukkig geen mythe - ds. Rob Visser

Als alles goed is zal half september het boek over Genesis 1-11 beschikbaar zijn. De titel is; Gelukkig geen mythe. In dit boek wordt Genesis 1-11 vers voor vers besproken. Deze hoofdstukken zijn... [More...]

Ds. E. Heres - Lucy of Adam

Een andere 'hermeneutische lens' De aanvallen op het scheppingsgeloof dat gebaseerd is op het geopenbaarde Woord van God worden steeds heftiger.  Het boek dat in deze maanden veel aandacht krijgt... [More...]

De ICRC schorst de GKv als lid

De ICRC schorst de GKv als lid

De ICRC (International Conference of Reformed Churches) te Jordan (Ontaria, Canada) heeft vandaag, 17 juli 2017, besloten om de GKv (Gereformeerde kerken vrijgemaakt) als lid te schorsen... [More...]

Di. Alko Driest, Jan Haveman, Pieter Schelling en Aryjan Hendriks...

UPDATE 20-07-2017 Emeritus ds. Alko Driest en ds. Jan Haveman mailden op 13 juli een brief naar alle kerkenraden in Noord-Nederland met de vraag om in ieder geval tot de eerstkomende Generale... [More...]

Enquete

Predikanten, ouderlingen en diakenen zijn in belijdende gereformeerde kerken gebonden aan
 

Nieuwsbrief

Naam:

E-mail:

Gereformeerd?

Grondlijnen in de liturgie (Ds.dr. R.D. Anderson)

Op zijn weblog anderson.modelcrafts.eu vonden we een artikel (laatste wijziging 12 september 2012) van ds. Andersen (FRCA) over de grondlijnen van de liturgie. Enkele citaten: Als inleiding wil ik... [More...]

De GKN zetten het gesprek voort met DGK over functioneren fundament...

De GKN hebben op de Generale Synode d.d. 18 maart 2017 besloten om het oriënterende gesprek met DGK voort te zetten. Nu samen met afgevaardigden van DGK op 17 februari jl. is vastgesteld dat alleen... [More...]

Blijdschap over positief gesprek DGK en GKN 17 februari

Positief gesprek geeft openingen!Op 17 februari 2017 hebben afgevaardigden van DGK (De Gereformeerde Kerken) en GKN (Gereformeerde Kerken Nederland) de tot nu toe gevoerde briefwisseling besproken en... [More...]

Betekenis van het besluit van de GKN over het spreken met de DGK -...

Ik wil graag reageren op wat broeder Trip over dit besluit heeft geschreven. Om zo onnodige obstakels en misverstanden die een eigen leven gaan leiden weg te nemen.   Ook om te laten zien dat de... [More...]

GKN willen uitgestoken hand DGK opnieuw onderzoeken

Een zeer teleurstellend bericht bereikte ons zaterdagavond via de nieuwsbrief van eeninwaarheid.info. De Synode van de GKN heeft besloten om de brief van de GKN aan DGK d.d. 12 maart 2016 toe te... [More...]

De zekerheid van het geloof vs Westminster studie deputaten BBK DGK

In 2014 hebben deputaten BBK (Betrekkingen Buitenlandse Kerken) opdracht gekregen van De Gereformeerde Kerken (DGK) i.c. van de Generale Synode Hasselt 2010-2011 om grondig studie te verrichten... [More...]

Presbyterianisme en de toegang tot het Heilig Avondmaal versus Westminster meerderheidsrapport BBK DGK

Presbyterianisme en de toegang tot het Heilig Avondmaal versus...

. Ds. Bredenhof - sinds maanden een pastor van de FRCA, Tasmania, Australia - is nog steeds bezig om zich in te werken in de Australische context. Onlangs las hij een autobiografie van J. Graham... [More...]

Ketter!

Ketter!

Dr. Wes Bredenhof, predikant van de Australische Gereformeerde Kerken (Launceston, Tasmania), is meer dan eens voor ketter uitgemaakt! Nee, niet door Rooms Katholieken of Moslims, maar... [More...]

De Westminster is een voluit gereformeerd belijdenisgeschrift - deel 2 (1944-1990)

De Westminster is een voluit gereformeerd belijdenisgeschrift - deel...

Versie -16/11: Toegevoegd: deputatenrapport 1967 beoordeling Westminster Confessie door ds. P. van Gurp en ds. C. Stam. PS: Ik heb wel alle Reformatie jaargangen, maar niet het blad Dienst 1957 nr.... [More...]

De Westminster is een voluit gereformeerd belijdenisgeschrift - deel 1 (1834-1944)

De Westminster is een voluit gereformeerd belijdenisgeschrift - deel...

Professor P. Biesterveld die al op 31 jarige leeftijd hoogleraar werd aan de Theologische School in Kampen (1894) en vanaf 1902 aan de Vrije Universiteit te Amsterdam heeft uitvoerig de... [More...]