Werken aan eenheid

van gereformeerde - 3FvE of WS - kerken en groepen in Nederland e.o.

  • Vergroot lettergrootte
  • Standaard lettergrootte
  • Verklein lettergrootte
Home Emeritus prof. Douma over het zwijgen van veel emeriti maar doet een beroep op geestverwanten

Emeritus prof. Douma over het zwijgen van veel emeriti maar doet een beroep op geestverwanten

E-mailadres Afdrukken PDF
Gebruikerswaardering: / 11
LaagsteHoogste 
Een zeer indringende waarschuwing voor pastors: Blijf niet zwijgen Emeritus prof.dr. Jochem Douma (GKN) heeft op zijn website jochemdouma.nl in oktober 2015 een boekbespreking gepubliceerd: In het klimaat van het absolute van Ab van Langevelde. Over C. Veenhof (1902-1983). Leven en werk.
Aan het eind van zijn boekbespreking constateert Douma dat er in de vrijgemaakt-gereformeerde kerken (GKv) vanaf ruwweg het jaar 2000 geen strijd meer is en juist het zwijgen vandaag heel veel zegt.

Een bijzondere vorm van zwijgen trof hem in de woorden van prof. B. Kamphuis in het Nederlands Dagblad van 29 augustus 2015:

‘We moeten de waarheid wel dienen, maar niemand kan die omver halen. Als je gelooft dat er niets krachtigers is dan het Woord van God, mag je daarop vertrouwen. Paulus zegt: wij kunnen niets ondernemen tegen de waarheid, wel voor de waarheid. Ik ben daar steeds meer van doordrongen geraakt. Verontrusting vind ik daarom een ongelovige houding. Als je gelooft dat de Schrift het Woord van God is, en krachtig als een tweesnijdend zwaard, komt het wel goed. Vanaf het eerste begin heeft het evangelie zijn kracht bewezen. Nu opeens bang zijn dat het misgaat, dat hoeft helemaal niet.’

Een m.i. (JT) zeer toepasselijke illustratie hierbij met een boodschap die aansluit op Douma's reactie:

Bonhoeffer: zwijgen tegenover zonde is zelf zonde

Vrij vertaald: Zwijgen in het gezicht van het kwaad is zonde in zichzelf: God zal ons niet voor onschuldig houden.
Door niet te spreken zeg je iets. Niet handelen is ook een handeling.
Dietrich Bonhoeffer (Bron: AZ Quotes)

Douma reageert: Kamphuis en vele emeriti zwijgen:

Inderdaad, wij ondernemen niets tegen de waarheid. Maar wel tegen de leugen, tegen  ontrouw, ketterij, etc. (...) Kamphuis weet bij voorbaat al dat verontrusting van een ongelovige houding getuigt.
Kamphuis zal zwijgen en de verontrusten in de GKv niet steunen. Zo zwijgen velen die emeritaat genieten. Onder hen zijn er die zich feller hebben uitgelaten dan ik in de tijd  rond 1967 en jaren daarna. Zij hebben mij destijds bekritiseerd omdat ik hier en daar een beetje anders over de kerk dacht dan Schilder. Dat ze vandaag zwijgen, valt op als ik aan hun luide roepen van toen denk, o.a. over doorgaande reformatie, de vrijmaking als ‘werk van God’, en over de ‘ene ware kerk’.

En hij doet een beroep op allen aan wie hij zich geestelijk verwant voelt

kennis te nemen van een belangrijke periode in de geschiedenis van de gereformeerde kerken. Daarbij roep ik ieder op zijn of haar  geweten niet tot zwijgen te brengen als het gaat spreken.
Het is de overweging ten volle waard aan een volgende vrijmaking te denken. Niet om een stuk ‘vrijgemaakte geschiedenis’ voort te zetten, maar wel om gereformeerd te blijven. De ineenstorting van de GKv als gereformeerde gemeenschap is allang aan de gang. De wals van de oecumene zal niet alleen muren slechten tussen GKv en NGK, maar in principe ook tussen die verenigde kerken en de PKN. Als men zelf niet meer vecht voor het behoud van de gereformeerde religie, is niet in te zien waarom een steeds kleiner wordende kerkelijke gemeenschap zelfstandig moet blijven bestaan.

Het is de overweging ten volle waard
aan een volgende vrijmaking te denken
om gereformeerd te blijven

Even terug naar de aanleiding van bovenstaande citaten. Ik beperk me tot de kern van het boek van Van Langevelde: "In het klimaat van het absolute" waarbinnen de hoofdstroming binnen de vrijgemaakte kerken zich bleef bewegen. Douma schrijft daarover:

Er loopt door de studie van Van Langevelde een draad, die voor de beoordeling van zijn werk belangrijk is. Deze draad kan ik als volgt weergeven: Veenhof wilde ‘in het klimaat van het absolute’ leven, maar dat hield hij niet vol.
Daarmee geeft de schrijver een juiste typering. Maar Van Langevelde doet meer. Hij is ook van mening, dat we het in zo’n klimaat waarin Veenhof heeft verkeerd, niet kunnen uithouden.

Wat is dat dan voor klimaat? Douma heeft in het boek helaas geen omschrijving kunnen vinden van wat dat (kwade) klimaat precies inhoudt.

Het is m.i. een duidelijke leemte in het boek van Van Langevelde dat hij hier telkens in negatieve zin over het klimaat van het absolute spreekt, zonder ons precies te vertellen wát voor kwaad er dan in schuilt.

Wat is dan dat absolute dat volgens Douma met de Bijbel in de hand bestreden moet worden?

Natuurlijk, als iemand beweert dat de Bijbel in alle situaties voor elke christen overal een antwoord op heeft, is dat absolutisme.

Maar wat is dan het gezonde absolute klimaat?

als wij in ons dagelijkse leven durven zeggen, dat het betrouwbare woord van God in allerlei situaties een lamp voor onze voet en een licht op ons pad is

Vertelt de Bijbel ons dan niet meer de absolute waarheid - volgens Van Langevelde?

Op pag. 162 vindt de schrijver opnieuw dat we leven in het klimaat van het absolute als we menen (zoals Veenhof destijds), dat de Bijbel ons ‘nuchter, zakelijk, praktisch en concreet de absolute waarheid vertelt. Opnieuw: is dat dan niet zo?

Volgens Douma was er wel na de vrijmaking een kerkelijk klimaat waar het absolutisme niet ontbrak.

Maar de combinatie van kerk en een gesloten kerkelijke partij hebben we terecht achter ons gelaten. Het heeft grote  moeite gekost voor het zover was. Zolang die moeite er was, heeft dat ook voor een kerkelijk klimaat gezorgd waarin absolutisme niet ontbrak.

en even later schrijft Douma:

Ik besef wat zgn. doorgaande reformatie en ook kerkisme aan kwaad gesticht heeft. Maar ik ben dankbaar dat door krachtig optreden van kerkelijke vergaderingen de vrijgemaakte kerken na de scheuring in 1967 nog tientallen jaren als gereformeerde kerken konden blijven functioneren.

Hoe stond en staat prof. Douma dan tegenover de professoren Doekes, Kamphuis en H.J. Schilder die zich hebben ingespannen de ondertekening van de Drie Formulieren van Eenheid serieus te nemen, met name in de zaak-Telder?

Maar ik sta beslist naast al de genoemde broeders, die in het ‘absolute klimaat van ‘ja is ja, en nee is nee’ van geen wijken wisten, toen het aankwam op het nakomen van wat iemand beloofd had.

(...)

Ook ik schaam mij voor wat er vroeger zich, hier en daar ook met mijn instemming en onder mijn verantwoordelijkheid, gebeurd is. Toch maak ik onderscheid. Naar de vrijgemaakt-gereformeerde wereld van toen verlang ik niet terug. Maar mijn verlangen om bij de gereformeerde religie te blijven is mijn hele leven sterk geweest. Ik heb met overtuiging belijdenis afgelegd van mijn gereformeerde geloof en heb dat geloof ook verdedigd tegenover kerkgenoten en tegenover mensen van buiten, als ik de woorden vond om voor het ‘absolute in het concrete’ uit te komen.
Altijd wens ik weer aan te knopen  bij de ‘duurzame traditie’, om Bouwmans woorden te gebruiken. Die traditie ligt al eeuwen vast in drie belijdenisgeschriften, waaraan ik vanaf mijn jeugd mij gebonden wist. Met overtuiging voelde ik mij daaraan ook verbonden.

Hoe taxeert prof. Douma de huidige vrijgemaakt gereformeerden?

Ik besef dat de huidige kerkelijk-vrijgemaakte generatie van haar verleden is losgeslagen.

(...)

Maar zelfs de oudere generatie raakt steeds meer van haar confessionele verleden vervreemd. Wat ik blijf verdedigen, is niet het vrijgemaakte verleden, maar het gereformeerde leven. Daartoe hebben zich alle gereformeerde dominees en hoogleraren verplicht door hun instemming met de Drie Formulieren van eenheid. Die binding beschouw ik niet als een ‘moeten’ verkeren in een absoluut klimaat. Mijn gereformeerd geloof is mijn vrijheid  en vreugde. Ik beschouw de ondertekening  van de genoemde formulieren daarom niet als een handtekening op papier, waarover je vandaag je schouders mag ophalen.

(...)

De koers die de vrijgemaakt-gereformeerde kerken (GKv) insloegen vanaf (ruw geschat) het jaar 2000, volgde wel de lijn van Veenhof, maar niet meer die van Schilder. Strijd is er nauwelijks meer, en juist het zwijgen zegt vandaag heel veel. Het kerkelijk belijnd leven heeft plaatsgemaakt voor oecumenische openheid.  Drukte is er genoeg, maar niet meer over de leer. Op de website van een vrijgemaakt predikant kan men lezen dat we geen leerregels, maar een leefregel nodig hebben. Op de leer komt het kennelijk niet meer aan. Toen ik eens iets las van een predikant, van wie ik vond dat hij zijn eigen ondertekening van de gereformeerde confessie als predikant niet serieus nam, en hem dat ook berichtte, was de boot aan.
Het kost tegenwoordig enige moed zoiets nog aan de orde te stellen. Sinds ik mij onttrokken heb aan de GKv, voel ik ook niet meer de noodzaak afwijkingen van de leer bij een GKv-predikant of bij een hoogleraar in Kampen te melden. Juist omdat men alleen maar boos kan worden, of alleen nog maar zwijgt, heb ik mij aan de GKv onttrokken. Dat zwijgen is opvallend voor kerken die vroeger nog warm liepen om hun confessie en die handtekeningen onder deze confessie ernstig te nemen.

Juist omdat men alleen maar boos kan worden, of alleen nog maar zwijgt,
heb ik mij aan de GKv onttrokken.

Dat zwijgen is opvallend voor kerken
die vroeger nog warm liepen
om hun confessie en die handtekeningen onder deze confessie
ernstig te nemen.

Douma heeft zich aan de GKv onttrokken, juist omdat men in de GKv niet meer aanspreekbaar was op afwijkingen in de leer. Ja, dat was wel het allerergste van al die verkeerde ontwikkelingen in en rond de GKv. Men zweeg de verontrusten dood of men draaide eromheen, in ieder geval werd niet op hun argumenten ingegaan. Rond de eeuwwisseling moesten wij constateren dat velen - ook in de kerkelijke wegen - niet meer aanspreekbaar waren, zich weigerden te verantwoorden of die verantwoording ontweken. Als je in zo'n kerkelijk klimaat leeft, is het derde kenmerk - de tucht - van de kerk onbruikbaar geworden. In diezelfde periode werd het klimaat van het 'absolute' stilzwijgend vervangen door het klimaat van het relativisme. Normen en waarden die voorheen vast stonden, gebaseerd op Schrift en belijdenis werden stilzwijgend vervangen door normen en waarden, gebaseerd op het draagvlak binnen de GKv. En zo werden normen en waarden steeds meer afhankelijk gesteld van tijd en cultuur. En dat kon allemaal gebeuren omdat men het allemaal liet gebeuren. Er was onvoldoende tegenstand, de strijd was nagenoeg opgegeven. Maar het allerergste was toch wel dat men niet meer inhoudelijk reageerde op de critici. In zo'n situatie zijn de omstandigheden optimaal om onverantwoord de Schrift te verlaten en/of het gezag van de Schrift te ondermijnen. Onder andere het nieuwe bindingsformulier, het boekje Cruciaal - de inleiding en het hoofdstuk van Hans Burger - en de column van prof. Ad de Bruijne in het ND over Gereformeerd 2.0 en bovenal het feit dat er over al die tegenschriftuurlijke ontwikkelingen bijna geen haan meer naar kraait, bevestigen vandaag overduidelijk dat de GKv al lang in stilte afscheid hebben genomen van hun gereformeerde identiteit.

Het zou dan ook getuigen van eerlijkheid en oprechtheid als de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt) nu ook zo spoedig mogelijk afscheid nemen van de naam 'Gereformeerd'. Totdat de GKv terugkeren tot de authentieke dienst van de HEERE.

Laat men ons, elkaar en anderen tot die tijd alsjeblieft niet meer langer voor de gek houden met de naam 'Gereformeerd'.

JT

N.a.v. boekbespreking door dr. J. Douma: Ab van Langevelde, In het klimaat van het absolute. Over C. Veenhof (1902-1983). Leven en werk. Uitgave De Vuurbaak, Barneveld 2015. Prijs € 24,75.


Zie ook

Laatst aangepast op zaterdag 12 november 2016 22:38  

Nieuws

Boekaankondiging Gelukkig geen mythe - ds. Rob Visser

Boekaankondiging Gelukkig geen mythe - ds. Rob Visser

Als alles goed is zal half september het boek over Genesis 1-11 beschikbaar zijn. De titel is; Gelukkig geen mythe. In dit boek wordt Genesis 1-11 vers voor vers besproken. Deze hoofdstukken zijn... [More...]

Ds. E. Heres - Lucy of Adam

Een andere 'hermeneutische lens' De aanvallen op het scheppingsgeloof dat gebaseerd is op het geopenbaarde Woord van God worden steeds heftiger.  Het boek dat in deze maanden veel aandacht krijgt... [More...]

De ICRC schorst de GKv als lid

De ICRC schorst de GKv als lid

De ICRC (International Conference of Reformed Churches) te Jordan (Ontaria, Canada) heeft vandaag, 17 juli 2017, besloten om de GKv (Gereformeerde kerken vrijgemaakt) als lid te schorsen... [More...]

Di. Alko Driest, Jan Haveman, Pieter Schelling en Aryjan Hendriks...

UPDATE 20-07-2017 Emeritus ds. Alko Driest en ds. Jan Haveman mailden op 13 juli een brief naar alle kerkenraden in Noord-Nederland met de vraag om in ieder geval tot de eerstkomende Generale... [More...]

Referaat ds. H.G. Gunnink d.d. 12 juli 2017

Voorlichting, bijeenkomst Bedum (Maranathakerk, Grotestraat) De bijgevoegde presentatie is zakelijk van opzet. Daarom is het belangrijk om geen moment te vergeten, dat het gaat over voluit... [More...]

Boekbespreking 'HIJ en wij' - van ds. E. Hoogendoorn

In Weerklank - een gereformeerd maandblad uit de GKN - jaargang 5 nr. 3 schreef ds. E. Hoogendoorn onderstaande boekbespreking van 'HIJ en wij' met de ondertitel ‘Oriëntatie in de actuele situatie... [More...]

Onze ervaring tot hermeneutische sleutels geworden - boekbesprekingen...

Update 14/12: Dr. Hans Burger mailde mij dat in onderstaand artikel de weergave van zijn positie zoals hij die in Cruciaal verwoordt, onjuist is. Ik kom daar nog op terug. CGK Prof.dr. H.J.... [More...]

Enquete

Predikanten, ouderlingen en diakenen zijn in belijdende gereformeerde kerken gebonden aan
 

Nieuwsbrief

Naam:

E-mail:

Gereformeerd?

Grondlijnen in de liturgie (Ds.dr. R.D. Anderson)

Op zijn weblog anderson.modelcrafts.eu vonden we een artikel (laatste wijziging 12 september 2012) van ds. Andersen (FRCA) over de grondlijnen van de liturgie. Enkele citaten: Als inleiding wil ik... [More...]

De GKN zetten het gesprek voort met DGK over functioneren fundament...

De GKN hebben op de Generale Synode d.d. 18 maart 2017 besloten om het oriënterende gesprek met DGK voort te zetten. Nu samen met afgevaardigden van DGK op 17 februari jl. is vastgesteld dat alleen... [More...]

Blijdschap over positief gesprek DGK en GKN 17 februari

Positief gesprek geeft openingen!Op 17 februari 2017 hebben afgevaardigden van DGK (De Gereformeerde Kerken) en GKN (Gereformeerde Kerken Nederland) de tot nu toe gevoerde briefwisseling besproken en... [More...]

Betekenis van het besluit van de GKN over het spreken met de DGK -...

Ik wil graag reageren op wat broeder Trip over dit besluit heeft geschreven. Om zo onnodige obstakels en misverstanden die een eigen leven gaan leiden weg te nemen.   Ook om te laten zien dat de... [More...]

GKN willen uitgestoken hand DGK opnieuw onderzoeken

Een zeer teleurstellend bericht bereikte ons zaterdagavond via de nieuwsbrief van eeninwaarheid.info. De Synode van de GKN heeft besloten om de brief van de GKN aan DGK d.d. 12 maart 2016 toe te... [More...]

De zekerheid van het geloof vs Westminster studie deputaten BBK DGK

In 2014 hebben deputaten BBK (Betrekkingen Buitenlandse Kerken) opdracht gekregen van De Gereformeerde Kerken (DGK) i.c. van de Generale Synode Hasselt 2010-2011 om grondig studie te verrichten... [More...]

Presbyterianisme en de toegang tot het Heilig Avondmaal versus Westminster meerderheidsrapport BBK DGK

Presbyterianisme en de toegang tot het Heilig Avondmaal versus...

. Ds. Bredenhof - sinds maanden een pastor van de FRCA, Tasmania, Australia - is nog steeds bezig om zich in te werken in de Australische context. Onlangs las hij een autobiografie van J. Graham... [More...]

Ketter!

Ketter!

Dr. Wes Bredenhof, predikant van de Australische Gereformeerde Kerken (Launceston, Tasmania), is meer dan eens voor ketter uitgemaakt! Nee, niet door Rooms Katholieken of Moslims, maar... [More...]

De Westminster is een voluit gereformeerd belijdenisgeschrift - deel 2 (1944-1990)

De Westminster is een voluit gereformeerd belijdenisgeschrift - deel...

Versie -16/11: Toegevoegd: deputatenrapport 1967 beoordeling Westminster Confessie door ds. P. van Gurp en ds. C. Stam. PS: Ik heb wel alle Reformatie jaargangen, maar niet het blad Dienst 1957 nr.... [More...]

De Westminster is een voluit gereformeerd belijdenisgeschrift - deel 1 (1834-1944)

De Westminster is een voluit gereformeerd belijdenisgeschrift - deel...

Professor P. Biesterveld die al op 31 jarige leeftijd hoogleraar werd aan de Theologische School in Kampen (1894) en vanaf 1902 aan de Vrije Universiteit te Amsterdam heeft uitvoerig de... [More...]