Werken aan eenheid

van gereformeerde - 3FvE of WS - kerken en groepen in Nederland e.o.

  • Vergroot lettergrootte
  • Standaard lettergrootte
  • Verklein lettergrootte
Home Nederlands rapport over vrouwen in het kerkelijk ambt - prof. C Van Dam

Nederlands rapport over vrouwen in het kerkelijk ambt - prof. C Van Dam

E-mailadres Afdrukken PDF
Gebruikerswaardering: / 22
LaagsteHoogste 

De kerk kan tegenstand verwachten van een ongelovige wereld.

Eind januari kwamen onze Nederlandse zusterkerken officieel samen in de Generale Synode, alhoewel volgens haar website de regelmatige plenaire sessies niet gepland zijn tot eind maart. Een van de onderwerpen op de agenda is een rapport, in opdracht van de vorige synode, over de vraag of vrouwen kunnen worden toegelaten tot het kerkelijk ambt. Dit rapport, Rapport deputaten M/V en ambt: samen dienen, is een enorme teleurstelling. Het stelt voor dat vrouwen worden toegelaten tot alle ambten in de kerk: bedienaar van het Woord, ouderling en diaken. Na ongeveer tweeduizend jaar samenhangend begrijpen van de Schriften door de kerk dat het niet Gods wil is dat vrouwen worden toegelaten in het kerkelijk ambt, zegt en adviseert dit rapport boudweg het tegenovergestelde. Hoe kwam dit tot stand? Hoe kan dit rapport een dergelijke manier van handelen rechtvaardigen? Dit artikel is een korte inleidende kijk op enkele hoofdzaken.

Dit vijfenzeventig pagina's tellend rapport (waarnaar verwezen zal worden met paginanummers) is beschikbaar op internet en is duidelijk geschreven. Inderdaad, de hele opzet en opbouw van het rapport, beginnend bij de Schriften en verder gegaan via de geschiedenis naar vandaag, is heel knap geschreven zodat het gemakkelijk elk kerklid zonder al te veel kennis over de betreffende onderwerpen zal overtuigen. Voor degenen die met hun tijd mee willen gaan en niet te veel verschillen van de hedendaagse cultuur, past dit rapport als gegoten. En cultuur speelt hier een grote rol.

De plaats van de cultuur
Dit rapport hecht grote waarde aan de cultuur, zwel in bijbelse tijden als nu. Zij die het rapport hebben geschreven zijn er van overtuigd dat hun aanbevelingen zijn gebaseerd op de Schriften en zij ontkennen nadrukkelijk dat zij zijn beïnvloed door de eisen van onze huidige cultuur (61-62). Zonder vraagtekens te zetten bij de integriteit van de deputaten: deze ontkenning heeft enkele geloofwaardigheidsproblemen binnen de context van dit rapport. Het is, bijvoorbeeld, opmerkelijk dat het rapport stelt dat het gezag van de man over zijn vrouw in principe wordt bepaald door de cultuur van die tijd en is dus in essentie niet normatief voor vandaag (13,15). Opvallend is ook dat in de genoemde gronden bij het aandringen bij de kerken om ruimte te maken voor de vrouwen om hun gaven te laten zien in verkondiging en onderwijs, pastoraal en diaconaal, een kwestie is van onze huidige cultuur. Omdat zowel mannen als vrouwen tegenwoordig hetzelfde opleidingsniveau genieten en gelijke toegang hebben tot posities in de maatschappij, zou hetzelfde moeten gelden in de kerk (67-68). Dit is niet de eerste keer dat zo'n redenering wordt gehanteerd in onze Nederlandse zusterkerken. Myriam Klinker-deKlerck uitte soortgelijke gevoelens in haar studie in 2011 (Als vrouwen het woord doen, 134).
Het belangrijkste zijn natuurlijk de feitelijke gronden van het openstellen van alle ambten voor de vrouwen, die het rapport probeert te gronden op de Schrift. Ook hier lopen we tegen een redenering aan waarin de culturele context van een bijbelse tekst (b.v. 1 Tim 2:11-14) op zo'n manier wordt gebruikt om de Schrift te interpreteren dat de Bijbel uiteindelijk het tegenovergesteld bedoelt dan wat de tekst duidelijk zegt. We komen terug op dit voorbeeld. Het punt is dat het gebruik van cultuur in het rapport bij het begrijpen en toepassen van de Schrift een essentieel kenmerk is en het is ook de achilleshiel van het rapport, haar kwetsbare punt en fatale zwakte. De deputaten hebben een interpretatiemethode gevolgd waarbij de Schrift wordt gelezen en verklaard door de lens van de cultuur van die tijd, zoals zij het kennen. Dus, tenzij je bekend bent met de cultuur van, bij voorbeeld, de tijd van Apostel Paulus, kun je goed begrijpen wat hij heeft geschreven en deze tekst toepassen voor vandaag. Deze interpretatiemethode die zoveel waarde toekent aan de cultuur heeft enorme consequenties. Als je even stilstaat en nadenkt over deze methode, kun je logischerwijs gesproken alleen in onze tijd met alle beschikbare middelen van de archeologie, culturele en historisch studies, ontdekken wat God onze Here ons eigenlijk onderwijst in de apostolische geschriften.
Het is natuurlijk waar dat de laatste ontdekkingen ons kunnen helpen tot een beter verstaan van de Schrift, Maar, Gods Woord is duidelijk over de bedoelde fundamentele betekenis, niet alleen voor onze generatie maar voor allen die ons zijn voorgegaan. Geen lezer van Gods Woord zou moeten worden gegijzeld door de laatste culturele studies om uiteindelijk te achterhalen wat God werkelijk bedoelde te vertellen over vrouwelijke roeping tot het kerkelijk ambt. Toch is dit in wezen wat dit rapport zegt en het geeft toe dat hun aanbevelingen een breuk betekenen met het verleden (62).
Is een dergelijke breuk met het traditionele begrip van de bijbelse tekst die sinds Pinksteren de kerk heeft gediend gerechtvaardigd? Omdat de bijbelse duidelijkheid beslissend is, zullen we twee zwaarwegende paragrafen nagaan. 1 Korinthe 14:34 zegt "Laten uw vrouwen in de gemeenten zwijgen. Het is hun immers niet toegestaan te spreken, maar bevolen onderdanig te zijn, zoals ook  de wet zegt. (HSV). In 1 Timotheüs 2:12 schrijft de apostel: "Want ik sta niet toe dat een vrouw onderwijs geeft,  en ook niet dat zij de man overheerst, maar ik wil dat zij zich stil houdt." (HSV). Hoe gaat het rapport om met deze teksten? Binnen de beperkingen van dit artikel staan we even stil bij deze teksten.

1 Korinthe 14:13b-35
Het rapport begint met de mededeling dat we niet zeker weten wat deze passage betekent omdat we niet genoeg informatie hebben over de situatie waarop de apostel reageert. Een aantal exegetische punten komen aan bod. Het rapport vermeldt correct dat de opdracht om in de kerken te zwijgen is bedoeld voor alle gemeenten en niet alleen die in Korinthe. Het rapport merkt vervolgens op dat de vereiste stilte alleen van toepassing is op een specifieke situatie omdat het toegestaan werd voor vrouwen om te bidden en te profeteren in de kerk (1 Kor. 11:5; 14:26). Het rapport herhaalt dat wat de woorden betekenen voor onze tijd onduidelijk is (19-20). Echter, deze passage moet niet op deze wijze terzijde worden gesteld en worden gemaakt tot minder belangrijk in deze discussie. Er kan nog meer worden gezegd over de belangrijkheid voor dit onderwerp.
In 1 Korinthe 14, houdt de Apostel Paulus zich bezig met profetie en spreken in tongen om er voor te zorgen dat alle dingen tot opbouw worden gedaan. Dus, te profeteren is beter dan spreken in tongen tenzij de profetie wordt uitgelegd tot opbouw van de hoorders. Profetieën echter moeten zorgvuldig worden beoordeeld (v 29) vanwege het gevaar van valse profetie (ovk 1 Johannes 4:1). In die algemene context zegt de apostel dat de vrouwen stil moeten zijn omdat zij 'onderdanig moeten zijn, zoals ook de wet zegt' (1 Kor 14:34). "De wet" verwijst waarschijnlijk naar het Oude Testament, specifiek met het oog op het scheppingsverhaal omdat de apostel eerder een beroep had gedaan op de schepping in verband met de relatie van mannen en vrouwen (1 Kor 11:8,9). Het punt is dat wanneer profetieën worden beoordeeld, vrouwen niet mogen spreken omdat dit kan gaan over het uitoefenen van gezag over een mannelijke profeet. Het zwijggebod wordt drie keer herhaald (1 Kor 14:34-35) waarmee de belangrijkheid van dit gebod wordt onderstreept.
Met betrekking tot 1 Korinthe 11 dient te worden opgemerkt dat de praktijk van biddende en profeterende vrouwen (1 Kor 11:5, 13) niet een bevel inhoudt voor het hebben van een officieel kerkelijk ambt. De passage vermeldt niet specifiek waar dit bidden en profeteren plaatsvond. Sommige uitleggers hebben betoogd dat het bidden en profeteren van vrouwen in 1 Korinthe 11 plaatsvond buiten de officiële erediensten (zie Handelingen 21: 9-11). Er is dan geen tegenspraak met het zwijggebod in de kerk in 1 Korinthe 14:33-35. Deze interpretatie is echter niet helemaal overtuigend omdat niets in 1 Korinthe 11 de indruk wekt dat deze profetie een persoonlijke actie was en profetieën moesten worden beoordeeld in de kerk (1 Kor 14:23-29). Ongeacht of iemand deze activiteit binnen of buiten de kerk interpreteert, belangrijker is het feit dat de gaven van profetie en tongen tijdelijke gaven van de Geest waren in het apostolisch tijdperk van de kerk. Profetieën waren onderdeel van het fundament van de kerk samen met de apostelen (Ef. 2:20). Omdat een fundering maar één keer wordt gelegd, zijn er niet meer geïnspireerde profeten of profetessen vandaag. Zulk profeteren en spreken in tongen en ook de wijze waarop dat plaatsvond zijn daarom niet maatgevend voor de kerk vandaag. De beëindiging van de gaven van profetie en tongen betekent dat 1 Korinthe 11 niet direct van invloed is op de vraag of vrouwen toegelaten moeten worden tot het kerkelijk ambt. Een van de meest belangrijke en duidelijke passages in het omgaan met de kwestie of vrouwen mogen worden bevestigd in het bijzonder ambt is 1 Timotheüs 2:11-14.

1 Timotheüs 2:11-14
Het rapport merkt terecht op dat in dit hoofdstuk de Apostel Paulus een beroep doet op zowel mannen als vrouwen zich fatsoenlijk moeten gedragen in de kerk, elk op hun eigen manier, met een beroep op de schepping. Het rapport stelt vervolgens dat de woorden "Want ik sta niet toe dat een vrouw onderwijs geeft,  en ook niet dat zij de man overheerst" geen algemene uitspraak vormen (19). Met andere woorden, het is niet maatgevend voor alle tijden en plaatsen. Dit is zo, volgens het rapport, omdat Paulus Timotheüs vertelde dat hij "oudere vrouwen als moeders" moest beschouwen die gezag hadden over hun dochters en zonen (1 Tim 5:2). Deze redenering houdt echter geen stand. Binnen een huiselijke omgeving hebben moeders inderdaad gezag over hun zonen maar in 1 Timotheüs 2:8-15 is de publieke eredienst de context van het verbod om te onderwijzen en gezag te hebben over een man.
In een poging om een punt te maken voor vrouwen in het kerkelijk ambt, vraagt het rapport of vrouwen moesten zwijgen vanwege gebrek aan kennis. Als reden voor het aanvoeren van dit punt, merkt het rapport op dat het niet gebruikelijk was in de cultuur van die tijd voor vrouwen om te onderwijzen, maar toch zegt de apostel in 1 Timotheüs 2:11 "Een vrouw moet zich laten onderwijzen in stilheid, in alle onderdanigheid." Zo lijkt het dat vrouwen moesten zwijgen omdat zij meer onderwijs nodig hadden. Dat zou ook verklaren waarom de apostel gebruik maakte van bekwame vrouwen als Priscilla. De essentie van de zaak, volgens het rapport, is dat het voor iedereen is toegestaan om te profeteren en te spreken, maar kennis en inzicht is nodig en zonder onderwijs is het niet verstandig om te spreken. Bovendien is het de plicht van mannen en vrouwen om zich in dat spreken gepast te gedragen. Gepast gedragen is iets wat cultureel wordt bepaald en wat in de cultuur in de dagen van de apostelen gepast is, hoeft dat in onze tijd en cultuur niet te zijn. Dus vormen de passages die zeggen dat vrouwen moeten zwijgen (1 Kor 14:34 en 1 Tim 2:9-10) geen grond om de kerkelijke ambten gesloten te houden voor vrouwen. Integendeel, volgens dit rapport bevatten deze passages "een oproep om in alle bescheidenheid zich te laten onderwijzen, iets dat geldt voor vrouwen en mannen, al krijgt dat voor ieder van hen een verschillende invulling, die mede bepaald is door de cultuur in die tijd" (20).
Het rapport argumenteert in wezen dat deze kritische passages niet spreken over het verhinderen van vrouwen tot het kerkelijk ambt, maar eerder zeggen deze verzen dat vrouwen moeten worden opgeleid zodat zij kunnen onderwijzen en gezag uitoefenen over de man. Een moeilijkheid met deze analyse is dat de apostel dit nergens zegt. Er is geen verwijzing naar het feit dat hun gebrek aan opleiding de reden is dat zij niet in staat zijn om te onderwijzen of gezag te hebben over de man. Integendeel, de reden die wordt gegeven is dat God eerst Adam schiep en dan Eva. Met andere woorden, het verbod is niet gebaseerd op hun gemis aan opleiding maar de tekst rechtvaardigt het duidelijk door de volgorde waarin God mannelijk en vrouwelijk heeft geschapen. De tekst benoemt dit uitdrukkelijk als argument. De passage zegt: "Want ik sta niet toe dat een vrouw onderwijs geeft,  en ook niet dat zij de man overheerst, maar ik wil dat zij zich stil houdt. Want Adam is eerst gemaakt, daarna Eva. En niet Adam is misleid, maar de vrouw is, toen zij misleid werd, tot overtreding gekomen." (1 Tim 2:12-14, cursivering door mij). Met andere woorden, de reden voor een vrouw om te zwijgen is gebaseerd op de schepping, net als in 1 Korinthe 14:34.
Kortom, er ligt geen bijbelse basis in de zojuist besproken passages voor de conclusie van het rapport dat vrouwen mogen worden bevestigd in het kerkelijk ambt. De in het rapport ingebeelde culturele argument dat vrouwen moeten zwijgen omdat zij meer opleiding nodig hebben voordat ze mogen spreken vindt geen grond in de Schrift. Sterker nog, het rapport laat de tekst het tegenovergestelde zeggen van wat het werkelijk zegt.

Grote nalatigheid en een probleem
Verrassend genoeg bespreekt het rapport niet de bijbelse vereisten voor het ambt van ouderling die ervan uitgaan dat het mannen betreft (1 Tim 3:2; Titus 1:6). Uitgaande van de richting van het rapport in zijn geheel: als het de criteria had besproken om een ouderling te worden, zou het waarschijnlijk hebben beweerd dat deze eisen relevant waren voor de cultuur van die tijd maar niet langer meer van toepassing voor vandaag omdat mannen en vrouwen gelijke opleidingsniveaus en beroepsmogelijkheden hebben in onze huidige maatschappij. Zo'n benadering laat de bijbelse tekst iets anders bedoelen dan wat de tekst zegt en ontkent de duidelijkheid en het gezag van de Schrift. Deze interpretatiemethode leidt ertoe dat de kerk werelds denken en culturele waarden absorbeert en dus verliest het haar onderscheidende positie als heilig lichaam van Christus.

Tenslotte
De kerk kan tegenstand verwachten van een ongelovige wereld (zie Johannes 15:18-19). De kerk moet gehoorzamen aan de duidelijke leer van de Schrift en als dat betekent een tegen-cultuur te zijn die verschillende rollen toekent aan mannen en vrouwen dan wat gebruikelijk is in de maatschappij waarin we leven, dan zij het zo. We moeten bereid zijn om de mogelijke hoon en spot te verdragen en zelfs het lijden (1 Petr 4:12-17). De bijbelse normen voor ambtsdragers, zoals millennia lang begrepen, moeten worden aanvaard in gehoorzaamheid aan het hoofd van de kerk.
We hopen en bidden dat Synode Meppel dit rapport niet aanneemt.

Door Cornelis Van Dam, Professor emeritus van het Oude Testament aan het Canadian Reformed Theological Seminary in Hamilton - Canada


Dit artikel is gepubliceerd in Clarion, 10 februari 2017 en is gepubliceerd op Defence of the Truth website 7 maart 2017.

Vertaling: Johan Trip

Bronnen:

Defenceofthetruth.com 07-03-2017 Dutch Report on Women in Ecclesiastical Office.

Rapport Deputaten M/V en ambt 31-10-2016 (PDF:) Samen dienen.

Laatst aangepast op maandag 26 juni 2017 08:56  

Nieuws

Boekaankondiging Gelukkig geen mythe - ds. Rob Visser

Boekaankondiging Gelukkig geen mythe - ds. Rob Visser

Als alles goed is zal half september het boek over Genesis 1-11 beschikbaar zijn. De titel is; Gelukkig geen mythe. In dit boek wordt Genesis 1-11 vers voor vers besproken. Deze hoofdstukken zijn... [More...]

Ds. E. Heres - Lucy of Adam

Een andere 'hermeneutische lens' De aanvallen op het scheppingsgeloof dat gebaseerd is op het geopenbaarde Woord van God worden steeds heftiger.  Het boek dat in deze maanden veel aandacht krijgt... [More...]

De ICRC schorst de GKv als lid

De ICRC schorst de GKv als lid

De ICRC (International Conference of Reformed Churches) te Jordan (Ontaria, Canada) heeft vandaag, 17 juli 2017, besloten om de GKv (Gereformeerde kerken vrijgemaakt) als lid te schorsen... [More...]

Di. Alko Driest, Jan Haveman, Pieter Schelling en Aryjan Hendriks...

UPDATE 20-07-2017 Emeritus ds. Alko Driest en ds. Jan Haveman mailden op 13 juli een brief naar alle kerkenraden in Noord-Nederland met de vraag om in ieder geval tot de eerstkomende Generale... [More...]

Referaat ds. H.G. Gunnink d.d. 12 juli 2017

Voorlichting, bijeenkomst Bedum (Maranathakerk, Grotestraat) De bijgevoegde presentatie is zakelijk van opzet. Daarom is het belangrijk om geen moment te vergeten, dat het gaat over voluit... [More...]

Boekbespreking 'HIJ en wij' - van ds. E. Hoogendoorn

In Weerklank - een gereformeerd maandblad uit de GKN - jaargang 5 nr. 3 schreef ds. E. Hoogendoorn onderstaande boekbespreking van 'HIJ en wij' met de ondertitel ‘Oriëntatie in de actuele situatie... [More...]

Onze ervaring tot hermeneutische sleutels geworden - boekbesprekingen...

Update 14/12: Dr. Hans Burger mailde mij dat in onderstaand artikel de weergave van zijn positie zoals hij die in Cruciaal verwoordt, onjuist is. Ik kom daar nog op terug. CGK Prof.dr. H.J.... [More...]

Enquete

Predikanten, ouderlingen en diakenen zijn in belijdende gereformeerde kerken gebonden aan
 

Nieuwsbrief

Naam:

E-mail:

Gereformeerd?

Grondlijnen in de liturgie (Ds.dr. R.D. Anderson)

Op zijn weblog anderson.modelcrafts.eu vonden we een artikel (laatste wijziging 12 september 2012) van ds. Andersen (FRCA) over de grondlijnen van de liturgie. Enkele citaten: Als inleiding wil ik... [More...]

De GKN zetten het gesprek voort met DGK over functioneren fundament...

De GKN hebben op de Generale Synode d.d. 18 maart 2017 besloten om het oriënterende gesprek met DGK voort te zetten. Nu samen met afgevaardigden van DGK op 17 februari jl. is vastgesteld dat alleen... [More...]

Blijdschap over positief gesprek DGK en GKN 17 februari

Positief gesprek geeft openingen!Op 17 februari 2017 hebben afgevaardigden van DGK (De Gereformeerde Kerken) en GKN (Gereformeerde Kerken Nederland) de tot nu toe gevoerde briefwisseling besproken en... [More...]

Betekenis van het besluit van de GKN over het spreken met de DGK -...

Ik wil graag reageren op wat broeder Trip over dit besluit heeft geschreven. Om zo onnodige obstakels en misverstanden die een eigen leven gaan leiden weg te nemen.   Ook om te laten zien dat de... [More...]

GKN willen uitgestoken hand DGK opnieuw onderzoeken

Een zeer teleurstellend bericht bereikte ons zaterdagavond via de nieuwsbrief van eeninwaarheid.info. De Synode van de GKN heeft besloten om de brief van de GKN aan DGK d.d. 12 maart 2016 toe te... [More...]

De zekerheid van het geloof vs Westminster studie deputaten BBK DGK

In 2014 hebben deputaten BBK (Betrekkingen Buitenlandse Kerken) opdracht gekregen van De Gereformeerde Kerken (DGK) i.c. van de Generale Synode Hasselt 2010-2011 om grondig studie te verrichten... [More...]

Presbyterianisme en de toegang tot het Heilig Avondmaal versus Westminster meerderheidsrapport BBK DGK

Presbyterianisme en de toegang tot het Heilig Avondmaal versus...

. Ds. Bredenhof - sinds maanden een pastor van de FRCA, Tasmania, Australia - is nog steeds bezig om zich in te werken in de Australische context. Onlangs las hij een autobiografie van J. Graham... [More...]

Ketter!

Ketter!

Dr. Wes Bredenhof, predikant van de Australische Gereformeerde Kerken (Launceston, Tasmania), is meer dan eens voor ketter uitgemaakt! Nee, niet door Rooms Katholieken of Moslims, maar... [More...]

De Westminster is een voluit gereformeerd belijdenisgeschrift - deel 2 (1944-1990)

De Westminster is een voluit gereformeerd belijdenisgeschrift - deel...

Versie -16/11: Toegevoegd: deputatenrapport 1967 beoordeling Westminster Confessie door ds. P. van Gurp en ds. C. Stam. PS: Ik heb wel alle Reformatie jaargangen, maar niet het blad Dienst 1957 nr.... [More...]

De Westminster is een voluit gereformeerd belijdenisgeschrift - deel 1 (1834-1944)

De Westminster is een voluit gereformeerd belijdenisgeschrift - deel...

Professor P. Biesterveld die al op 31 jarige leeftijd hoogleraar werd aan de Theologische School in Kampen (1894) en vanaf 1902 aan de Vrije Universiteit te Amsterdam heeft uitvoerig de... [More...]