Werken aan eenheid

van gereformeerde - 3FvE of WS - kerken en groepen in Nederland e.o.

  • Vergroot lettergrootte
  • Standaard lettergrootte
  • Verklein lettergrootte
Home Wat is gereformeerd? Liturgie en eredienst Grondlijnen in de liturgie (Ds.dr. R.D. Anderson)

Grondlijnen in de liturgie (Ds.dr. R.D. Anderson)

E-mailadres Afdrukken PDF
Gebruikerswaardering: / 2
LaagsteHoogste 

Op zijn weblog anderson.modelcrafts.eu vonden we een artikel (laatste wijziging 12 september 2012) van ds. Andersen (FRCA) over de grondlijnen van de liturgie. Enkele citaten:

Als inleiding wil ik een aantal grondlijnen, dat bij onze Gereformeerde liturgie hoort, neerzetten. Wij beginnen met enkele uitgangspunten, die in de belijdenisgeschriften samengevat zijn. Ten eerste, dat God zijn eigen eredienst behoort te bepalen. Ten tweede, dat er een fundamentele continuïteit bestaat tussen de eredienst van het Oude en Nieuwe Testament. Daarna bekijken wij de structuur van de liturgie van de oudtestamentische tempeldienst. Alvorens na te denken over de toepassingen daarvan voor onze eredienst, gaan wij eerst de verbindingen en de verschillen bezien tussen de eredienst van de Joodse synagogen ten tijde van onze Here Jezus, en die van zijn eigen kerken.

Wie bepaalt de elementen van de liturgie?

God bepaalt de elementen van zijn liturgie
Als Gereformeerden belijden wij dat het God is die in zijn Woord bepaalt hoe wij Hem behoren te vereren. Dit is niet iets dat Hij aan ons overlaat. De juiste verering van God wordt in de Schrift zeer belangrijk geacht omdat zijn heiligheid in geding is (verg. Lev. 10:1-7). De Schrift vermaant ons tegen “eigendunkelijke godsdienst” (Kol. 2:23), dat wil zeggen, verering van God naar onze eigen ideeën en regels. Gods regels moeten voor ons voldoende zijn.

Dit verklaart ook het verschil dat aan het licht kwam in de tijd van de Reformatie tussen Gereformeerden en Luthersen wat de grond-elementen van de eredienst betreft. De Luthersen zeiden: wat God niet verboden heeft is toelaatbaar en daarmee werd een aantal elementen uit de roomse eredienst intact gelaten (zoals de biecht etc.). De Gereformeerden onderscheiden zich daartegen door te zeggen: wat God niet geboden heeft is verboden. Onze Heidelbergse Catechismus verwoordt dit principe als volgt (v/a 96):

Wat eist God in het tweede gebod?
Dat wij God ... op geen andere wijze vereren dan Hij in zijn Woord bevolen heeft.

Dit is het principe waarmee wij te werk behoren te gaan als wij vanuit de Schrift willen leren hoe God vereerd wil worden.

Maar God heeft ons toch geen kant en klare liturgie gegeven in de Schrift?

Nu is het wel zo dat God ons geen kant en klare liturgie gegeven heeft in de Schrift. Wij hebben dus wel wat vrijheid bij de invulling van de eredienst. Toch heeft God alle nodige elementen van zijn eredienst in de Schrift kenbaar gemaakt. Een samenvattende lijst van de meest belangrijke elementen vinden wij in Zond. 38 van de catechismus:

Wat gebiedt God in het vierde gebod?
... dat ik vooral op de sabbat, dat is op de rustdag, trouw tot Gods gemeente zal komen om

- Gods Woord te horen,
- de sacramenten te gebruiken,
- God de Here publiek aan te roepen en
- de armen christelijke barmhartigheid te bewijzen.

Hier komen de vier elementen naar voren van prediking, sacramenten (doop en Avondmaal), bidden, en de diaconale collecte.

Is er een relatie met het Oude en Nieuwe Testament wat die elementen betreft? En hoe dan?

De continuïteit van Gods eredienst in Oud en Nieuw Testament
Maar hoe worden deze elementen eigenlijk bepaald? Zij worden bepaald vanuit Gods openbaring tot ons in heel zijn Woord, dat wil zeggen, zowel het Oude als het Nieuwe Testament. De nieuwtestamentische kerk is de voortzetting van Gods kerk in het Oude Testament (zie bijv. Rom.11). Dit principe van continuïteit geldt ook voor de officiële belegde erediensten. Echter bij de toepassing van Gods wet in het Oude Testament moeten wij wel rekening houden met grote veranderingen. Christus’ komst en zijn lijden en sterven voor onze zonden betekenen dat al de schaduwachtige wetten, die dit weerspiegelden, niet meer letterlijk van toepassing zijn. Wij hebben hun realiteit in Christus. Wij brengen geen lammeren meer naar de kerk om geslacht te worden. Christus is ons paaslam (1 Kor. 5:7). Wij hebben geen priesters meer om het evangelie der verzoening te bedienen. Christus is onze enige hogepriester. De schaduwachtige wetten vallen dan weg. Wat moet je met een schaduw, als je de echte persoon ogen krijgt? Dit wordt als volgt onder woorden gebracht in onze Geloofsbelijdenis art. 25:

Wij geloven dat de schaduwachtige eredienst van het oude verbond en de gebruiken1 die door de wet waren voorgeschreven, met de komst van Christus hebben afgedaan en dat zo aan al deze schaduwen een einde is gekomen. Daarom moeten de christenen die niet langer handhaven. Toch blijft voor ons de waarheid en de inhoud ervan in Christus Jezus, in wie zij hun vervulling hebben.
Wel maken wij nog gebruik van de getuigenissen uit de Wet en de Profeten, om ons in het Evangelie te bevestigen en ook om overeenkomstig Gods wil ons leven in alle eerbaarheid in te richten tot zijn eer.

Toch zijn de elementen en niet-schaduwachtige regels van de oudtestamentische eredienst nog steeds van toepassing, zoals de belijdenis in de laatste zin benadrukt. Krachtens Leviticus 23:3 komen wij nog bijeen elke (christelijke) sabbatdag om de Here te dienen in “heilige samenkomst.” Uit het Oude Testament leren wij dat bidden, schuld belijden, psalmzingen en ook de lezing en uitleg van Gods Woord allemaal erbij horen. Uit het Nieuwe Testament leren wij dat sommige dingen, vanwege de komst van Christus, veranderd zijn, bijvoorbeeld, in plaats van de besnijdenis hebben wij de doop, in plaats van offermaaltijden hebben wij het avondmaal.

Daarna bespreekt ds. Anderson de structuur van de liturgie in het Oude Testament. Hij laat zien dat de eredienst bestond uit drie delen:

  1. De offerdienst
  2. De lofdienst en dienst des Woords
  3. Persoonlijke eredienst en heilige maaltijden

Kort bespreekt hij de verhouding tussen de nieuw-testamentische kerk en de synagoge. Hij laat zien uit welke elementen de eredienst in de synagoge bestond. En dat de liturgie van de nieuw-testamentische kerk al de basis-elementen van de oudtestamentische eredienst eredienst bevatten, die niet specifiek met de tempel te maken hadden.
De functie van de tempeldienst (sacramenten) en van de synagoge (woord en gebed) worden in het Nieuwe Testament overgenomen door de Christelijke gemeente (deel van de hemelse Tempeldienst).

Wat zijn de onderdelen van de Gereformeerde liturgie zoals die geworteld is in de Schrift, na de beginwoorden van groet en afhankelijkheid (votum) en vervolgens de gemeente in gejubel uitbreekt?

  1. De weg van verzoening (gebed met accent op vergeving en reiniging OF wetslezing als herinnering aan de noodzakelijke verzoening)
  2. De lofdienst en dienst des Woords (Schriftlezing, preek, aanverwante psalmen en gezangen, eventueel wetslezing als regel voor dankbaarheid en de geloofsbelijdenis)
  3. Persoonlijke eredienst en heilige maaltijden (viering Avondmaal, voorbede voor verschillende broeders en zusters)

Tenslotte staat ds. Anderson stil bij enkele vaste elementen uit onze kerkelijke liturgie: het votum, de zegengroet en de zegen.

JT

Bron: anderson.modelcrafts.eu 12-09-2012 Ds.Dr. R.D. Anderson - (PDF:) GRONDLIJNEN IN DE LITURGIE.

Alle overige artikelen o.a. over liturgie en eredienst vindt u hier: http://anderson.modelcrafts.eu/artikelen-en-preken/.

Laatst aangepast op maandag 27 maart 2017 17:10  

Nieuws

Boekaankondiging Gelukkig geen mythe - ds. Rob Visser

Boekaankondiging Gelukkig geen mythe - ds. Rob Visser

Als alles goed is zal half september het boek over Genesis 1-11 beschikbaar zijn. De titel is; Gelukkig geen mythe. In dit boek wordt Genesis 1-11 vers voor vers besproken. Deze hoofdstukken zijn... [More...]

Ds. E. Heres - Lucy of Adam

Een andere 'hermeneutische lens' De aanvallen op het scheppingsgeloof dat gebaseerd is op het geopenbaarde Woord van God worden steeds heftiger.  Het boek dat in deze maanden veel aandacht krijgt... [More...]

De ICRC schorst de GKv als lid

De ICRC schorst de GKv als lid

De ICRC (International Conference of Reformed Churches) te Jordan (Ontaria, Canada) heeft vandaag, 17 juli 2017, besloten om de GKv (Gereformeerde kerken vrijgemaakt) als lid te schorsen... [More...]

Di. Alko Driest, Jan Haveman, Pieter Schelling en Aryjan Hendriks...

UPDATE 20-07-2017 Emeritus ds. Alko Driest en ds. Jan Haveman mailden op 13 juli een brief naar alle kerkenraden in Noord-Nederland met de vraag om in ieder geval tot de eerstkomende Generale... [More...]

Referaat ds. H.G. Gunnink d.d. 12 juli 2017

Voorlichting, bijeenkomst Bedum (Maranathakerk, Grotestraat) De bijgevoegde presentatie is zakelijk van opzet. Daarom is het belangrijk om geen moment te vergeten, dat het gaat over voluit... [More...]

Boekbespreking 'HIJ en wij' - van ds. E. Hoogendoorn

In Weerklank - een gereformeerd maandblad uit de GKN - jaargang 5 nr. 3 schreef ds. E. Hoogendoorn onderstaande boekbespreking van 'HIJ en wij' met de ondertitel ‘Oriëntatie in de actuele situatie... [More...]

Onze ervaring tot hermeneutische sleutels geworden - boekbesprekingen...

Update 14/12: Dr. Hans Burger mailde mij dat in onderstaand artikel de weergave van zijn positie zoals hij die in Cruciaal verwoordt, onjuist is. Ik kom daar nog op terug. CGK Prof.dr. H.J.... [More...]

Enquete

Predikanten, ouderlingen en diakenen zijn in belijdende gereformeerde kerken gebonden aan
 

Nieuwsbrief

Naam:

E-mail:

Gereformeerd?

Grondlijnen in de liturgie (Ds.dr. R.D. Anderson)

Op zijn weblog anderson.modelcrafts.eu vonden we een artikel (laatste wijziging 12 september 2012) van ds. Andersen (FRCA) over de grondlijnen van de liturgie. Enkele citaten: Als inleiding wil ik... [More...]

De GKN zetten het gesprek voort met DGK over functioneren fundament...

De GKN hebben op de Generale Synode d.d. 18 maart 2017 besloten om het oriënterende gesprek met DGK voort te zetten. Nu samen met afgevaardigden van DGK op 17 februari jl. is vastgesteld dat alleen... [More...]

Blijdschap over positief gesprek DGK en GKN 17 februari

Positief gesprek geeft openingen!Op 17 februari 2017 hebben afgevaardigden van DGK (De Gereformeerde Kerken) en GKN (Gereformeerde Kerken Nederland) de tot nu toe gevoerde briefwisseling besproken en... [More...]

Betekenis van het besluit van de GKN over het spreken met de DGK -...

Ik wil graag reageren op wat broeder Trip over dit besluit heeft geschreven. Om zo onnodige obstakels en misverstanden die een eigen leven gaan leiden weg te nemen.   Ook om te laten zien dat de... [More...]

GKN willen uitgestoken hand DGK opnieuw onderzoeken

Een zeer teleurstellend bericht bereikte ons zaterdagavond via de nieuwsbrief van eeninwaarheid.info. De Synode van de GKN heeft besloten om de brief van de GKN aan DGK d.d. 12 maart 2016 toe te... [More...]

De zekerheid van het geloof vs Westminster studie deputaten BBK DGK

In 2014 hebben deputaten BBK (Betrekkingen Buitenlandse Kerken) opdracht gekregen van De Gereformeerde Kerken (DGK) i.c. van de Generale Synode Hasselt 2010-2011 om grondig studie te verrichten... [More...]

Presbyterianisme en de toegang tot het Heilig Avondmaal versus Westminster meerderheidsrapport BBK DGK

Presbyterianisme en de toegang tot het Heilig Avondmaal versus...

. Ds. Bredenhof - sinds maanden een pastor van de FRCA, Tasmania, Australia - is nog steeds bezig om zich in te werken in de Australische context. Onlangs las hij een autobiografie van J. Graham... [More...]

Ketter!

Ketter!

Dr. Wes Bredenhof, predikant van de Australische Gereformeerde Kerken (Launceston, Tasmania), is meer dan eens voor ketter uitgemaakt! Nee, niet door Rooms Katholieken of Moslims, maar... [More...]

De Westminster is een voluit gereformeerd belijdenisgeschrift - deel 2 (1944-1990)

De Westminster is een voluit gereformeerd belijdenisgeschrift - deel...

Versie -16/11: Toegevoegd: deputatenrapport 1967 beoordeling Westminster Confessie door ds. P. van Gurp en ds. C. Stam. PS: Ik heb wel alle Reformatie jaargangen, maar niet het blad Dienst 1957 nr.... [More...]

De Westminster is een voluit gereformeerd belijdenisgeschrift - deel 1 (1834-1944)

De Westminster is een voluit gereformeerd belijdenisgeschrift - deel...

Professor P. Biesterveld die al op 31 jarige leeftijd hoogleraar werd aan de Theologische School in Kampen (1894) en vanaf 1902 aan de Vrije Universiteit te Amsterdam heeft uitvoerig de... [More...]