Werken aan eenheid

van gereformeerde - 3FvE of WS - kerken en groepen in Nederland e.o.

  • Vergroot lettergrootte
  • Standaard lettergrootte
  • Verklein lettergrootte
Home Artikelen Opinie/ingezonden Over de dodelijke gevolgen van postmodernisme en de nieuwe hermeneutiek - een artikel van ds. M. Retief

Over de dodelijke gevolgen van postmodernisme en de nieuwe hermeneutiek - een artikel van ds. M. Retief

E-mailadres Afdrukken PDF
Gebruikerswaardering: / 3
LaagsteHoogste 

'De Tijden onderscheiden', door ds M. Retief

De kerkgeschiedenis van de afgelopen 30 jaar is een geschiedenis geweest van snelle deformatie. Het vond niet plaats in 1 land of in 1 kerkverband. Ook niet in een paar landen of enkele kerkverbanden. Het is wereldwijd. En het is opvallend dat in al die verschillende landen  en in al die verschillende kerkverbanden hetzelfde patroon van deformatie was te zien.

De stille moordenaar

Wanneer we horen van de vrouw in het ambt, goedkeuring van homoseksualiteit, ontkenning van de historische en feitelijke betrouwbaarheid van de Schrift, het zoeken van aansluiting bij kerken die niet dezelfde belijdenis delen en tenslotte van het ontkennen van Christus als onze enige Middelaar, dan hebben we niet te maken met verschillende zaken maar met 1 en dezelfde ziekte. Hoewel de vele symptomen verschillen in verschijningsvorm en impact, de ziekte wordt veroorzaakt door dezelfde virus. Aanvankelijk lijken de symptomen niet ernstig, maar ze worden veroorzaakt door een virus die niet stopt voordat het hele lichaam is verwoest.

De huidige kerk deformatie volgt een bepaald patroon. In het algemeen gesproken kun je zelfs spreken van een bepaalde volgorde waarin de symptomen verschijnen. Wanneer je een symptoom herkent kun je er zeker van zijn dat de volgende eraan staat te komen, want ze zijn alle onderdeel van dezelfde manier van denken. Ik heb het nu over het relativisme  van het postmoderne denken die in deze tijd sterk opkomt.Voor hen die deze symptomen negeren komt de dood stilletjes en snel.

Een beschrijving van het slagveld

Een van de meest prominente eigenschappen van het postmodernisme is dat het alle waarheid als relatief beschouwt. Het wil niet weten van absolute waarheden of onwaarheden. Er kan geen sprake zijn van absoluut goed of fout. De waarheid wordt niet gezien als een vast concept. Nee, de waarheid wordt bepaald door zijn relatie met veranderlijke factoren als tijd en omstandigheden.. De waarheid wordt zelf ondergeschikt gemaakt aan de tijd en omstandigheid. Er bestaat dan dus geen tijdloze waarheid. Wat vandaag waar is hoeft dat morgen niet te zijn. Als iemand zegt “ik heb de waarheid”, wordt hij als naief weggezet. Voor de postmodernist is waarheid kwikzilver: je kunt het niet vastpakken.

De postmodernist is trots op deze ontdekking. Hoe meer absolute zekerheden hij verliest hoe trotser hij is op zijn wetenschappelijke vooruitgang. Hoe meer vaste waarheden hij afzweert hoe verlichter hij zichzelf vindt. Er doet zich het vreemde verschijnsel voor dat mensen die steeds minder zeker van waarheid  zijn, ontzettend trots zijn op hun inzichten. Hun twijfels en onzekerheden noemen ze trots wetenschappelijke nederigheid. Toch zijn deze nederige twijfelaars erg trots. Want dit relativisme wordt gekoppeld aan het idee van evolutionisme. De relatieve waarheid van vandaag is beter die van gisteren. Onze huidige kennis is groter en dieper dan die van vorige generaties. Er is ook geen sprake van nederigheid in het verwerpen van “verouderde” belijdenissen van de kerk. Terwijl het postmodernisme ageert tegen de “zekerheden” van de Verlichting is hij maar wat trots op zijn eigen verlichting en wetenschappelijke superioriteit.

Volgens hun nieuw relativisme kan de waarheid vanuit talloze perspectieven worden beschouwt. Ieder individu heeft zijn eigen perspectief van de waarheid. Op zijn eigen manier is ieder perspectief waar, want de waarheid heeft vele facetten. Bovendien, alle individuele perspectieven veranderen voortdurend door veranderende tijden en omstandigheden en nieuwe ervaringen. Wie durft beweren dat zijn perceptie van de waarheid de enig juiste is? Nee, jouw perceptie is jouw interpretatie van de waarheid.

Waarheid wordt subjectief. En omdat dit relativisme zo subjectief  is wordt een “objectieve” zekerheid gezocht. Jouw perceptie van de waarheid mag niet te veel uit de pas lopen met wat de meerderheid van andere mensen vindt. Op deze wijze probeert men enige zekerheid en objectiviteit te brengen in de gezamenlijke duiding van onze tijd en samenleving.

De mensen bepalen zo gezamenlijk wat waar is in hun tijd en samenleving.

Wanneer deze manier van denken de kerken binnenkomt betekent dat dat de leden van de gemeente gezamenlijk moeten vaststellen wat de stijl van het geloof en het leven als christen is

Het kerklid dat het postmodernisme een warm hart toedraagt kan het nog steeds eens zijn met de Gereformeerde belijdenis als dat van hem wordt verwacht in de kerk. Hij meent het dan wel niet echt, maar toch voelt hij daar geen spijt over. Want deze belijdenissen zijn onderdeel van zijn geschiedenis. Ze hebben dus enige historische waarde in hun tijd van ontstaan. Vanuit wetenschappelijk oogpunt gezien is het interessant wat de kerk in die tijd geloofde en beleed. En ergens heeft de postmodernist nog wel enige binding met die tijd, ook al voelt hij meer kritiek dan waardering. Hij voelt dus als postmodernist nog wel iets bij de belijdenis. Dat wil zeggen dat hij de belijdenis beschouwt als een relatieve waarheid die geldig was in de tijd en situatie van toen. Om relevant te zijn in deze tijd en situatie moet verder gekeken worden dan de historische belijdenis. En wanneer de kerk geschokt regeert op zijn nieuwe inzichten wil hij dat de kerk best wel vergeven. Tenminste wanneer er binnen de kerk maar aanwijzingen zijn  richting betere inzichten. Hij blijft misschien zelfs wel lid van de kerk, als de groei naar andere inzichten maar niet te lang duurt. En als het even kan wil hij wel zijn bijdrage leveren. Hij acht zichzelf nog steeds Christen, een postmodern Christen, een Christen met een andere (verlichte) manier van denken. Daar moet binnen de kerk wel ruimte voor zijn, tenminste als men wil dat hij lid blijft.

Als het postmodernisme de kerk binnenkomt, is de theologie van gisteren verouderd. En de postmoderne theoloog kan onmogelijk uit de voeten met de “oude”  belijdenissen. Vasthouden aan de oude  “waarheden” wordt gezien als stagnatie en maakt dat de kerk irrelevant wordt in onze tijd en situaties. Er is een jacht ontstaan op de steeds veranderende  waarheden, en dat niet om de waarheden op zich, maar om relevant te blijven. En voortdurend klinkt het: als de kerk niet relevant blijft zal ze verdwijnen. En de enige manier om relevant te blijven is door te blijven zoeken naar de steeds veranderende waarheid.

Deze manier van denken heeft ook gevolgen voor ons evangeliseren: om de wereld te winnen moeten we  relevant zijn  en dat betekent ook vaak aanpassen.

Voor de theoloog die werkzaam is op de universiteit heeft dit zijn gevolgen. Om wetenschappelijk aanzien te blijven krijgen, moet hij theologie bedrijven die in de ogen van de academische wereld acceptabel is. Anders verliest hij academische relevantie. Tegelijkertijd moet hij theologie bedrijven die relevant blijft binnen een veranderende kerk.

Het lijkt daarom voor de postmoderne theoloog onmogelijk zijn werk te doen als hij gebonden blijft aan een set oude waarheden. Wanneer hij alle absolute waarheden vaarwel zegt, mag  de Schrift zelfs niet de regels hoe theologie bedreven moet worden bepalen. Theologie is dan onderworpen geworden aan de menselijke wetenschap die de goedkeuring van de wereld heeft, en aan de relevantie die een nieuwe generatie toedicht aan de waarheid. Theologie wordt dan een wetenschappelijk spel met als inzet relevantie.  Om het spel leuk te houden en vooruitgang te boeken wordt ruimte gevraagd om te mogen experimenteren met de waarheid buiten de grenzen van een vaste belijdenis.

Aangezien de waarheid wordt gezien als onderworpen aan tijd en situatie, kunnen we een relatieve waarheid voor onszelf scheppen door de tijden en omstandigheden te veranderen.

Dit wordt een opwindend spel waarin allerlei experimenten met de waarheid kunnen worden uitgevoerd. Als het  werkt en  relevant blijkt te zijn is er vooruitgang geboekt.

De zonde is niet veranderd en ook het ongeloof is dezelfde gebleven maar heeft een modieus jasje aangetrokken. Postmodernisme, en dan vooral zijn relativisme, zie je opduiken in alle ketterijen van vandaag, tenminste in de ketterijen die het goed doen.

Een dodelijk wapen

Het postmodernisme is de kerk binnengedrongen in de nieuwe hermeneutiek.

Hermeneutiek (de manier van Schrift uitleg) is de sleutel geworden in de strijd. Wanneer je de letterlijk woorden uit de Schrift aanhaalt mag je nog steeds zeggen: “Zo zei de Here”, maar het is arrogant en naïef om te zeggen: “Zo zegt de Here”. Er bestaat een kloof, zegt men, tussen wat God zei en wat dat voor ons nu betekent, een kloof die menselijke interpretatie moet overbruggen. Wat God zei is misschien wel waar, maar wat Hij echt bedoelde is onduidelijk geworden.

Hoe werkt deze nieuwe hermeneutiek? Het is een combinatie van taaltheorie en postmodern relativisme. Woorden, stelt men, hebben van zichzelf geen betekenis, het zijn slechts symbolen die betekenis moeten overbrengen. Betekenis die slechts kort bestaat binnen een bepaalde tijd en situatie. Die betekenis is niet verbonden met de woorden maar met de tijd en situatie. Om de oorspronkelijke betekenis achter de woorden  te achterhalen moet de exegeet een hypothetisch tijd en situatie model maken. Hoe nauwkeuriger het model hoe meer de oorspronkelijke betekenis benaderd wordt. Maar natuurlijk ontbreken er altijd wel een aantel historische feiten waardoor het uiteindelijk resultaat nooit helemaal waterdicht is. Ieder deel van dit  hypothetisch model berust op interpretatie en alle menselijke interpretatie is feilbaar.

Dit wordt zelfs nog erger wanneer de nieuwe hermeneutiek de focus verplaatst van de auteur naar de ontvanger; van de spreker naar de hoorder. De hoorder’s eigen interpretatie van de woorden wordt de boodschap die overgebracht wordt. Als je de betekenis van een tekst wilt vaststellen, moet je niet meer vragen: “Wat zei God”?, maar liever: “Wat hoorde de ontvanger”?  Wat de eerste ontvanger eigenlijk hoorde kan niet worden gehaald uit de exacte woorden van de tekst. Het hypothetisch model van die tijd en situatie zal dat moeten uitwijzen.

Dan volgt de volgende stap. Nadat de exegeet de oorspronkelijke boodschap van deze tekst heeft gereconstrueerd middels een ingewikkeld proces van interpretatie en herinterpretatie moet de boodschap worden gecommuniceerd aan de ontvanger van nu. Dat vraagt echter een tweede reconstructie want de focus moet nu worden gericht op de ontvanger van nu. Hoe zal de nieuwe ontvanger in zijn tijd en situatie de boodschap ontvangen? Wat zal hij horen? Om er zeker van te zijn dat de boodschap  op de nieuwe ontvanger een vergelijkbaar effect heeft, moet hij worden gereconstrueerd volgens de nieuwe tijd en situatie. Pas wanneer dit hele proces is doorlopen kan de exegeet een aannemelijke suggestie doen ten aanzien van wat God te zeggen heeft.

Laat me dit duidelijk maken met een voorbeeld. Wanneer  1 Tim. 2: 11-13 door dit hermeneutisch proces gaat, krijgen we het volgende resultaat: in de tijd van Paulus was het maatschappelijk niet aanvaardbaar dat een vrouw macht uitoefende over de man. Om als kerk  geen aanstoot te geven aan de wereld onderwijst Paulus de vrouwen zich aan te passen aan de heersende opvatting in de maatschappij.

Wat is de boodschap voor vandaag? In onze samenleving ligt het precies andersom. Nu zal het voor de wereld  onacceptabel zijn wanneer we de ambten niet openstellen voor vrouwen. Dus Paulus onderwijst ons vandaag de dag dat we vrouwen moeten toelaten tot de ambten en ons moeten aanpassen aan de samenleving. Dat wil God ons hoogstwaarschijnlijk vertellen in 1 Tim 2: 11-13.

Zonder toepassing van deze nieuwe hermeneutiek kan de kerk vrouwen onmogelijk toelaten tot de ambten want de Schrift is daar duidelijk over. Alle kerken die de vrouw wel toelieten deden dit m.b.v. deze nieuwe (postmoderne) hermeneutiek. Op het moment dat kerken overgingen tot openstelling van de ambten voor vrouwen gaven ze officieel goedkeuring aan deze hermeneutiek.

Met deze hermeneutiek kan de exegeet prachtige dingen doen met de Schrift. De mogelijkheden zijn werkelijk onbeperkt. Neem bijvoorbeeld Rom. 1: 26, 27. Eerst een hypothetische reconstructie van de tijd en situatie. In de tijd van Paulus vonden er gewelddadige praktijken plaats door homoseksuelen, vaak onderdeel van rituelen in de afgodendienst.. De volgende stap (de oorspronkelijke boodschap achter zijn woorden): de beschamende praktijk die Paulus veroordeelt heeft niet zozeer betrekking op de homoseksualiteit zelf, maar op de afgodendienst van de heidenen en de gewelddadige wijze waarop daarin homoseksualiteit  een rol had. De oorspronkelijke hoorder “hoorde” in Rom. 1: 26, 27: God geeft afgodendienaars over aan beschamend geweld. De volgende stap (nieuwe tijd en situatie): wereldse mensen kunnen nog steeds homoseksualiteit op een gewelddadige en beschamende manier praktiseren. Volgende stap (boodschap voor vandaag): homoseksualiteit moet vorm gegeven worden in liefde. Volgende stap (waarschijnlijke toepassing): laat de wereld zien dat homoseksualiteit vorm gegeven kan worden in liefde en trouw.

Met een dergelijke hermeneutiek kunnen we de Bijbel alles laten zeggen, zolang we maar nederig blijven t.a.v. onze waarschijnlijke suggesties.

Maar de echte postmodernist zal zich niet al te veel bekommeren over teksten uit de Bijbel. Dogma’s zijn niet bijster populair want eeuwige waarheden bestaan niet. Ook Gods wet is relatief en behoeft herinterpretatie. Maar daar komen we in een ander artikel op terug, zo de Here wil. Laat ik dit nog toevoegen; voor de postmodernist is de wil van God een mystiek concept. En de postmoderne theoloog zal zeggen: “Vergeet de details van de wet, vergeet massieve regels. Volg gewoon Jezus ! Leef in de stijl van het koninkrijk. De Heilige Geest moet ons dan leiden zonder duidelijke instructies. En de dienaren van het Woord zullen komen met aanvaardbare suggesties hoe te handelen.

In minder dan 30 jaar zagen we duizenden kerken een radicale ommekeer maken. De vijand stormt ons tegemoet met de bajonet. De bajonet is deze nieuwe hermeneutiek. Wanneer de kerk wordt beroofd van een duidelijke Bijbel, volgt steevast ketterij. En het komt naar ons toe. Hier en daar verschijnen al de symptomen van de ziekte.

Wat moeten we doen?  Laten we “tot het uiterste strijden voor het geloof dat eenmaal de heiligen overgeleverd is” (Judas 1:3). Laten we onze nek buigen onder de autoriteit van Gods Woord. Laat ons onderscheiden tussen waar en vals; goed of fout. Laten we tot God bidden om een reformatie zodat de kerken mogen terugkeren tot de Here en Zijn Woord. Dat we bereid mogen zijn ons af te scheiden van hen die God niet willen dienen naar Zijn Woord. Laten we in nederige afhankelijkheid van de Here ferm de Gereformeerde belijdenis naspreken bij een geopende Bijbel: Zo spreekt de Here ook  tot ons en onze kinderen.

 


Vertaald door: Cor Aardappel

Bron: 24-06-2013 defenceofthetruth.com - ‘Discerning the Times’ by Rev M Retief

Ds. M. Retief is sinds 2006 predikant van de Free Reformed Church of Kelmscott, Western Australia. Dit artikel is gepubliceerd met zijn toestemming.

Ds. Mendel Retief is getrouwd met Annemarie en heeft vijf kinderen: Daniël, Johann, Joël, Eunice en Sara. Als hij niet met zijn werk bezig is, houdt hij van tijdsbesteding aan zijn familie en maakt familie-video's. Voordat hij dominee werd, had hij ook tijd voor hobby's als tekenen, olieverven en schaken. Enkele preken van hem zijn gepubliceerd op theseed.info.

Zie ook 03-05-2000 refdag.nl - Vrye Geref. Kerke krijgen Afrikaans stempel (Synode VGKSA liet een Afrikaanse predikant (M. Retief) toe afkomstig uit de Nederduits Gereformeerde kerk)

 


 

in het jaar 2000 waren bovenstaande brs. afgevaardigd (incl. adviseurs) naar de synode van de Vrye Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika.
Middelste rij, tweede van links is M. Retief (toen nog proponent).
(En nog een paar bekenden voor mij: ds. J.R. Visser, tweede rij, vijfde van links en ds. C. Bouwman, voorste rij, eerste van rechts.)

In 2006 was rev. M. Retief ook afgevaardigd naar de Synode West Kelmscott (vanuit FRCSA). Hierboven ziet u een foto van alle afgevaardigden. Ds. M. Retief staat in de middelste rij, vierde van rechts.
(En ook op deze foto nog een paar bekenden: middelste rij, eerste en tweede van rechts resp. br. P. Drijfhout en br. J. Houweling van DGK.
Verder zien we br. J. Numan (FRCA): achterste rij, eerste van links. Br. Numan beheert de in 2013 gelanceerde website Defence of the Truth
En we zien twee dominees van de GKv op de voorste rij, eerste en tweede van links: ds. J. Plug en ds. P. Niemeijer.)

Bron: frca.org.au: foto's en acta (pag. 3) van Synode FRCA West Kelmscott 2006.

Laatst aangepast op vrijdag 28 augustus 2015 09:21  

Nieuws

Boekaankondiging Gelukkig geen mythe - ds. Rob Visser

Boekaankondiging Gelukkig geen mythe - ds. Rob Visser

Als alles goed is zal half september het boek over Genesis 1-11 beschikbaar zijn. De titel is; Gelukkig geen mythe. In dit boek wordt Genesis 1-11 vers voor vers besproken. Deze hoofdstukken zijn... [More...]

Ds. E. Heres - Lucy of Adam

Een andere 'hermeneutische lens' De aanvallen op het scheppingsgeloof dat gebaseerd is op het geopenbaarde Woord van God worden steeds heftiger.  Het boek dat in deze maanden veel aandacht krijgt... [More...]

De ICRC schorst de GKv als lid

De ICRC schorst de GKv als lid

De ICRC (International Conference of Reformed Churches) te Jordan (Ontaria, Canada) heeft vandaag, 17 juli 2017, besloten om de GKv (Gereformeerde kerken vrijgemaakt) als lid te schorsen... [More...]

Di. Alko Driest, Jan Haveman, Pieter Schelling en Aryjan Hendriks...

UPDATE 20-07-2017 Emeritus ds. Alko Driest en ds. Jan Haveman mailden op 13 juli een brief naar alle kerkenraden in Noord-Nederland met de vraag om in ieder geval tot de eerstkomende Generale... [More...]

Referaat ds. H.G. Gunnink d.d. 12 juli 2017

Voorlichting, bijeenkomst Bedum (Maranathakerk, Grotestraat) De bijgevoegde presentatie is zakelijk van opzet. Daarom is het belangrijk om geen moment te vergeten, dat het gaat over voluit... [More...]

Boekbespreking 'HIJ en wij' - van ds. E. Hoogendoorn

In Weerklank - een gereformeerd maandblad uit de GKN - jaargang 5 nr. 3 schreef ds. E. Hoogendoorn onderstaande boekbespreking van 'HIJ en wij' met de ondertitel ‘Oriëntatie in de actuele situatie... [More...]

Onze ervaring tot hermeneutische sleutels geworden - boekbesprekingen...

Update 14/12: Dr. Hans Burger mailde mij dat in onderstaand artikel de weergave van zijn positie zoals hij die in Cruciaal verwoordt, onjuist is. Ik kom daar nog op terug. CGK Prof.dr. H.J.... [More...]

Enquete

Predikanten, ouderlingen en diakenen zijn in belijdende gereformeerde kerken gebonden aan
 

Nieuwsbrief

Naam:

E-mail:

Gereformeerd?

Grondlijnen in de liturgie (Ds.dr. R.D. Anderson)

Op zijn weblog anderson.modelcrafts.eu vonden we een artikel (laatste wijziging 12 september 2012) van ds. Andersen (FRCA) over de grondlijnen van de liturgie. Enkele citaten: Als inleiding wil ik... [More...]

De GKN zetten het gesprek voort met DGK over functioneren fundament...

De GKN hebben op de Generale Synode d.d. 18 maart 2017 besloten om het oriënterende gesprek met DGK voort te zetten. Nu samen met afgevaardigden van DGK op 17 februari jl. is vastgesteld dat alleen... [More...]

Blijdschap over positief gesprek DGK en GKN 17 februari

Positief gesprek geeft openingen!Op 17 februari 2017 hebben afgevaardigden van DGK (De Gereformeerde Kerken) en GKN (Gereformeerde Kerken Nederland) de tot nu toe gevoerde briefwisseling besproken en... [More...]

Betekenis van het besluit van de GKN over het spreken met de DGK -...

Ik wil graag reageren op wat broeder Trip over dit besluit heeft geschreven. Om zo onnodige obstakels en misverstanden die een eigen leven gaan leiden weg te nemen.   Ook om te laten zien dat de... [More...]

GKN willen uitgestoken hand DGK opnieuw onderzoeken

Een zeer teleurstellend bericht bereikte ons zaterdagavond via de nieuwsbrief van eeninwaarheid.info. De Synode van de GKN heeft besloten om de brief van de GKN aan DGK d.d. 12 maart 2016 toe te... [More...]

De zekerheid van het geloof vs Westminster studie deputaten BBK DGK

In 2014 hebben deputaten BBK (Betrekkingen Buitenlandse Kerken) opdracht gekregen van De Gereformeerde Kerken (DGK) i.c. van de Generale Synode Hasselt 2010-2011 om grondig studie te verrichten... [More...]

Presbyterianisme en de toegang tot het Heilig Avondmaal versus Westminster meerderheidsrapport BBK DGK

Presbyterianisme en de toegang tot het Heilig Avondmaal versus...

. Ds. Bredenhof - sinds maanden een pastor van de FRCA, Tasmania, Australia - is nog steeds bezig om zich in te werken in de Australische context. Onlangs las hij een autobiografie van J. Graham... [More...]

Ketter!

Ketter!

Dr. Wes Bredenhof, predikant van de Australische Gereformeerde Kerken (Launceston, Tasmania), is meer dan eens voor ketter uitgemaakt! Nee, niet door Rooms Katholieken of Moslims, maar... [More...]

De Westminster is een voluit gereformeerd belijdenisgeschrift - deel 2 (1944-1990)

De Westminster is een voluit gereformeerd belijdenisgeschrift - deel...

Versie -16/11: Toegevoegd: deputatenrapport 1967 beoordeling Westminster Confessie door ds. P. van Gurp en ds. C. Stam. PS: Ik heb wel alle Reformatie jaargangen, maar niet het blad Dienst 1957 nr.... [More...]

De Westminster is een voluit gereformeerd belijdenisgeschrift - deel 1 (1834-1944)

De Westminster is een voluit gereformeerd belijdenisgeschrift - deel...

Professor P. Biesterveld die al op 31 jarige leeftijd hoogleraar werd aan de Theologische School in Kampen (1894) en vanaf 1902 aan de Vrije Universiteit te Amsterdam heeft uitvoerig de... [More...]